اگر قصد دارید در تعطیلات تابستان ۹۶ به استان فارس مسافرت کنید این مقاله آسمونی را تا انتها بخوانید چرا که جاذبه های تاریخی فارس، جاذبه های فرهنگی فارس و جاذبه های طبیعی فارس را برای شما علاقه مندان تشریح می کنیم.

فارس در کتیبه های هخامنشی به روش پارسه و در نوشته های یونانی به شکل پرسیس آمده و معرب آن فارس است . یونانیان اسم ایالت پرسیس را به اشتباه بر تمام ایران اطلاق می کردند . در جنوب ایران تا کرانه های خلیج فارس، سرزمینی گسترده است که از روزگاران باستان، پارس ‌(فارس) اسم داشته و از شروع دوره اسلامی مرکز آن شیراز بوده است .

این سرزمین، از چند هزار سال پیش زیستگاه پر رونق اقوام بومی ایران، و به ویژه، عیلامیان بوده و از این قوم، کارهای بسیاری در گوشه و کنار فارس، هم چون کورنگون ممسنی، نقش رستم، تخت جمشید ( مرودشت) به جای مانده است . سه هزار سال قبل از این، قومی که خود را آریایی می خواندند، از جنوب روسیه حال حاضر به فلات ایران سرازیر شدند و بعد از زد و خوردهای فراوان با بومیان آن سامان، به پیروزی رسیدند و برای خود سکونتگاه هایی بر پا داشتند .

 بیشتر این آریاییان، چوپان و گله دار و کوچ نشین بوده زندگی قبیله ای داشتند . این آریاییان، قبیله های بزرگی داشتند که مشهور تر از همه پارسیان، مادها، سکاها، بلخیان، سغدیان، خوارزمیان، هراتیان و پارتیان بودند . همه این قبیله ها به یک زبان بزرگ با اینحال با لهجه های دارای اختلاف سخن می گفتند و سرزمین خود را به اسم ” آریا وئیج” (ایران ویج) می خواندند . پارسیان، یکی از اقوام ایرانی بودند که در سه هزار سال پیش به فارس آمدند و در چند مکان، از نمونه در انشان (مالیان در ۴۶ کیلومتری شمال شیراز) و پاسارگاد ساکن شدند . پایتخت آنان، در ابتدا پاسارگاد بود که بعدها، به همدان انتقال یافت .

 استان فارس یکی از استانهای مهم برای گردشگری کشور ایران بشمار می رود چون مهمترین کارهای تاریخی و طبیعی و تمدن ایران در این استان قرار گرفته است،مهمترین کارهای تاریخی ایران حتی جهان به اسم تخت جمشید در این استان و در شهرستان مرودشت قرار گرفته که خود سند مشهور تمدن ایران بحساب می آید.شهر زیبای شیراز نیز با داشتن شعرایی از قبیل حافظ و سعدی یکی از مشهورترین شهرهای ایران و جهان می باشد.

جاذبه های تاریخی و فرهنگی فارس

سری تخت جمشید :  تخت جمشید را می توان مشهورترین سری از دوران باستان در ایران به شمار آورد که در سطح جهانی نیز بطور کلی مشهور است. احداث این سری در دوره داریوش هخامنشی تقریبا سالهای ۵۲۰ تا ۵۱۸ (قبل از میلاد : پ.م) شروع شد و در دوره پسر ایشان , خشایار شاه هخامنشی نیز ادامه یافت. در دوره پادشاهان بعدی هخامنشی نیز فعالیت های در عرصه پیشرفت این سری صورت گرفت. یکی از ویژگیهای این سری این است که پیش و بعد از آن، سری ای با آن عظمت در تاریخ ایران ساخته نشده و هنوز هم خاص است

خصوصیت مهم دیگر تخت جمشید این است که عظیم ترین و مهمترین سری دیزاین شده از دوران باستان است که، افزون بر عظمت و شکوه ، جنبه آئینی نیز داشته است. با این وجود در این عرصه نظریه های گوناگونی می باشد. عده ای از پژوهشگران اظهار داشته اند که تخت جمشید یک مکان صرفا آئینی و مذهبی بوده است، همزمان با اینکه در این متن نمایش داده شده که تخت جمشید گونه ای از دژهای حکومتی- تشریفاتی و سکونتی بوده که از جهت آئینی نیز ارزش داشته است

سری تاریخی پاسارگاد : محوطه تاریخی پاسارگاد در ۷۰ کیلومتری شمال تخت جمشید، در three کیلومتری جاده آسفالته شیراز – آباده در استان فارس قرار داردمنطقه‌ای که پاسارگاد در آن بنا شده به دشت مرغاب مشهور است. رود پُلوار که در ایران باستان مدوس نامیده می‌شد، این دشت را سیراب می‌کند.

قبل از این که شهر پاسارگاد در دشت مرغاب تولید شود، این دشت از سابقه تمدنی three هزار ساله دارا بود و روستاهایی چون تل نخودی، تل خاری(خری)، تل three آسیاب و ۲ تولان که در هزاره چهارم و سوم قبل از میلاد، در آنها کشاورزی می‌شد، حاوی رونق و شکوه خاصی بود.

سری کارهای پاسارگاد در محوطه‌ای به پهنای ۲ و درازای three کیلومتر گسترده است.

این کارهای از شمال به جنوب به ۵ گروه تقسیم می‌شوند:

  • صفه (ایوان مسقف) عظیم تل تخت یا تخت مادر سلیمان و باروی(دیوار) خارجی آن

  • محوطه مقدس در شمال غرب آن

  • ساختمان زندان

  • سری کاخ‌ها شامل محوطه چهار باغ با آب گذرها، حوضچه‌های سنگی و کاخ‌های پذیرایی یا بارعام، کاخ مخصوص کوروش یا کاخ مسکونی، کوشک‌های الف و ب، درگاه و پل

  • آرامگاه کوروش در فاصله ۵/۱ کیلومتری کاخ‌ها

زندان سلیمان نمونه دیگری از کارهای بسیار دلچسب در سری تاریخی پاسارگاد است که به ابتدا دوره هخامنشیان تعلق دارد و بنای چهار گوش برج مانندی است که در دوران اسلامی به زندان سلیمان شهرت یافته و اکنون تنها یک دیواره آن باقیمانده است.

سری پاسارگارد

گروهی آن را آرامگاه کمبوجیه پسر و جانشین کوروش می دانند و برخی آن را آتشگاه و عده ای دیگر نیز گنج خانه کوروش نامیده اند با اینحال احتمال اینکه آرامگاه کمبوجیه بوده بر دلایل استوارتری متکی است.

شهر تاریخی بیشاور : بیشاپور یکی از شهرهای باستانی ایران در استان فارس است که در لحظه ساسانیان ساخته شده و امروزه تنها ویرانه هایی از آن برجای مانده است این شهر از قدیمی ترین شهرهایی است که تاریخچه تولید آن به روش مکتوب در سنگ نوشته ای موجود است. بیشاپور در شمال شهر کازرون و در فاصله ۲۳ کیلومتری آن (۱۱۰ کیلومتری شیراز) قرار گرفته و از شهرهای خوش آب و هوا و حاوی دیزاین و مهندسی ویژه آن روزگار بوده است

شهر باستانی گور : شهر گور یا شهر فیروزآباد، در ۱۰۰ کیلومتری جنوب شیراز یکی از پرجاذبه‌ترین و گمنام‌ترین شهرهای گردشگری ایران است. فیروز آباد تا قبل از حمله اسکندر به ایران، شهر گور نامیده می‌شد.

اسکندر مقدونی این شهر را بطور کلی ویران کرد و قرن‌ها بعد از اسکندر، اردشیر موسس سلسله ساسانی این شهر را زنده و آباد کرد، با اینحال در حمله تازیان به ایران این شهر مجددا ویران شد.

شهر تاریخی داراب گرد: شهر تاریخی و باستانی دارابگرد که در قدیم به آن دارابجرد نیز می‌گفتند، در ۶ کیلومتری جنوب شهر حال حاضر داراب همراه با جاده تازه داراب- شیراز قرار دارد این شهر از کهن‌ترین شهرهای ایران و جهان شمرده می‌شود و تاریخچه آن به بیش از ۲۵۰۰ سال می‌رسد. دارابگرد اسم یکی از ۵ شهرستان ایالت پارس در ایران قدیم، به معنی شهر داریوش تنها شهر بنا شده به دست داریوش هخامنشی نبوده، با اینحال ممکن است اولین بنای مدور برپا شده به دست ایشان بود که اسم خود را بر آن نهاد.

نقش شاپور : نقش شاپور از بقایای شهری آباد بر جای مانده است . در خرابه های شهر شاپور ، کم و بیش شالوده های برخی عمارات نیز دیده می شود . خرابه های شهر در مکانی به اسم «تنگ چوگان» در چند کیلومتری شهر کازرون قرار دارد .

نقش بهرام

کتیبه های کورنگون (کرنگون) : در شمال غربی فهلیان و در جنوب روستای «سه تلون» در ۲۰ کیلومتری شمال غربی نورآباد ، بر فراز کوه «کرنگون» کارهای حجاری شده مشهور به نقاره خانه و «سگ مترو» جلب توجه می کند . قدمت این کارهای تاریخی به قرن سوم قبل از میلاد می رسد .

نقش بهرام : درنه کیلومتری شهر نورآباد ، در محوطه ای به اسم سراب بهرام ، نقش برجسته ای به طول ۸۵/three و عرض ۶۰/۲ متر می باشد که از جاذبه های تاریخی منطقه شمرده می شود .

سنگ نبشته پهلوی تنگ براقی : در شمال غربی پاسارگاد در تنگ براقی ، سنگ نبشته ای به ابعاد ۴۰/۱ × ۱ متر مشتمل بر ۱۶ سطر که هر سطر ۹۰ سانتی متر طول دارد ، قرار گرفته است.

نقش رجب : در شمال تخت جمشید، نقش هایی از اردشیر بابکان و شاپور اول در پس رفتگی کوهستان حجاری شده که به «نقش رجب» مشهور است .

نقوش برجسته عهد عیلام : در کوهستان سروان بر فراز تپه ای که در دامنه کوهستان و بر بالای رودخانه بنا شده است ، (نزدیک به روستای سه تلو) نقوشی از دوران عیلامیان می باشد که با وجود این بسیاری از آن محو شده با اینحال هنوز بخشی از آن نقوش بر جای مانده است .

نقش برجسته سراب بهرام : نرسیده به نورآباد ، پایین کوه در محوطه باصفایی که “سراب بهرام” خوانده می شود ، نقش برجسته ای به درازای ۸۵/three متر و بلندی ۹۰/۲ متر حجاری شده است . در این نقش بهرام دوم در وسط نشسته و در هر سمت ایشان دو نفر از بزرگان ساسانی به حال احترام ایستاده و انگشت سبابه را به نشانه احترام رو به بالا نگه داشته اند .

نقش برجسته بهرام دوم : نمونه دیگری از اصلی ترین کارهای تاریخی ساسانی ، نقش برجسته بهرام دوم پنجمین شهریار ساسانی است که در ۳۰ کیلومتری غرب جره و در جنوب کازرون واقع است . این نقش نمایش دهنده پیکار بهرام دوم با دو سر شیر است و پشت سر وی خانواده بهرام و کرتیر(موبد موبدان) ایستاده است

نقش رستم :نقش رستم یکی از اصلی ترین و زیباترین کارهای باستانی است که تقریبا ۵ کیلومتری تخت جمشید، در کوه حاجی آباد واقع است.

آرامگاه شاه چراغ

آرامگاه چند تن از پادشاهان هخامنشی از نمونه داریوش بزرگ و خشایارشا، نقش برجسته‌هایی از وقایع مهم دوران ساسانیان از نمونه تاجگذاری اردشیر بابکان و پیروزی شاپور اول بر امپراتوران روم، بنایی موسوم به کعبه زرتشت و نقش‌برجسته ویران‌شده‌ای از دوران عیلامیان در نقش رستم قرار دارد.

دروازه قرآن : بنای اصلی دروازه قرآن بنای سنگی منسوب به ” عضدالدوله دیلمی” بود و دو ورژن قرآن به خط ثلث محشر منسوب به ” ابراهیم سلطان” فرزند شاهرخ تیموری در اتاق بالای آن قرار داشت . مردم شیراز رسم داشتند که روز اول هر ماه قمری ، از پایین قرآن های این دروازه عبور کنند و خود را تا آخر ماه در پناه آن قرار دهند . در سال ۱۳۱۶ شمسی برای تعریض خیابان، این بنای تاریخی منهدم شد. چند سال بعد” حسین ایگار” بنای حال حاضر را کمی پایین تر از محل دروازه قرآن قدیم بنا کرد و با این عمل، سنت شهر شیراز را زنده نمود

عمارت باغ نشاط : این عمارت در ضلع شمالی پل عباسی لار و به اشتراک فضایی سبز قرار گرفته و مقر حکومتی لار بعد از صفویه بود

مارکت وکیل : این سری ارزشمند، در شرق میدان شهرداری شیراز، کنار مسجد جامع بنا شده و از ساخته های کریم خان زند است. تولید این سری باید بعد از سال ۱۱۸۷ ه. ق شروع شده باشد. به باور عده ای، کریم خان زند در تولید این مارکت ، مارکت قیصریه لار را مد نظر داشت

مارکت جهرم : این سری در مرکز شهر قدیمی جهرم بنا شده و قدمت آن به انتهای دوره زندیه می رسد و در سال ۱۲۵۶ ه. ق به وسیله حاکم وقت جهرم تجدید بنا شده است. مارکت جهرم شامل یک رشته مارکت شمالی- جنوبی است که از خیابان جدیدالاحداث منوچهری شروع و به محله زیرکنار ملاجواد ختم می شود

مارکت حاجی : این مارکت در حد فاصل خیابان لطفعلی خان زند و بقعه” سید میر محمد” بنا شده و قدیمی ترین مارکت شیراز است

حمام وکیل : در جنب مسجد وکیل ،‌ حمام وکیل قرار گرفته است که بر اثر تغییر وضع حمام های عمومی تا حدی از صورت اصلی خارج شده است. حمام وکیل مانند مارکت و مسجد وکیل به دوره زندیه مرتبط است.

آرامگاه شاه چراغ : آرامگاه شاه چراغ با شکوه ترین و اصلی ترین مرکز مذهبی شهرستان شیراز است که گنبد نیلوفری آن به روش بسیار زیبایی کاشی کاری شده و از دوردست نمایان است .

نقش رستم

آرامگاه حافظ : برای نخستین بار ، ۶۵ سال بعد از درگذشت حافظ ، در سال ۸۵۶ ه. ق استاد ” شمس الدین محمد یغمایی” اقدام به تولید عمارت گنبدی بر فراز آرامگاه حافظ نمود و در مقابل آن حوضی بزرگ تولید . آب این حوض از آب رکن آباد تامین می شد. این بنا در ابتدا قرن ۱۱ ه. ق در لحظه سلطنت شاه عباس کبیر تعمیر شد . پس از آن نیز نادر شاه دستور تعمیر آرامگاه حافظ را صادر کرد . ساختمان اصلی مزار حافظ در لحظه کریم خان زند در سال ۱۱۸۷ ه. ق شکل گرفت .

آرامگاه شیخ محمد لاهیجی : بنای آرامگاه در محله ” لب آب” نزدیک دروازه ” شاه داعی الله” واقع است . این بنا در اصل خانقاه مفصلی موسوم به خانقاه ” نوربخشیه” بود که در آن عارف سالک” محمدبن یحیی بن علی الجیلانی- لاهیجی” از مریدان شیخ محمد نوربخش، به عبادت می پرداخت

آرامگاه خواجوی کرمانی : خواجوی کرمانی ، یکی از مشاهیر ادب پارسی و از عرفای قرن هشتم است . آرامگاه خواجو در غرب دروازه قرآن و کمی بالاتر از آن، در دامنه کوه در محوطه باصفایی جای گرفته است .

آرامگاه سعدی : آرامگاه سعدی در شمال شرقی شیراز ، در دامنه کوهی به اسم ” پهند” قرار دارد . می گویند بعد از وفات سعدی در سال ۶۹۱ ه . ق، ایشان را در خانقاه خودش که در همین محل واقع بود، دفن کردند

آرامگاه اردشیر دوم و سوم : دو آرامگاه در دیواره کوه مشرف به صفه تخت جمشید می باشد که گفته اند به اردشیر سوم و اردشیر دوم تعلق داشته است .

آرامگاه کریم خان زند : در وسط باغ بزرگ و قدیمی ” باغ نظر” عمارت هشت ضلعی زیبایی از دوران کریم خان زند برجای مانده که به عمارت ، کلاه فرنگی مشهور است . این بنا بین سال ۱۱۷۹ تا ۱۱۹۳ ه.ق ساخته شده است .

تکیه هفت تنان : یکی از بناهای دوره کریم خان زند ، باغ مصفایی است که در شمال آرامگاه حافظ و در دامنه کوه تخت ضرابی ( چهل مقام ) قرار دارد . مزار هفت عارف در این باغ جای دارد

باغ دلگشا : باغ دلگشا که نزدیک آرامگاه سعدی قرار دارد، در دوره تیمور از باغ های مهم و تفریحی شیراز بود . قدمت این باغ به دوره ساسانی نسبت داده شده و ساختمان موجود در آن، در اختیار به دوره قاجاریه است . این باغ در اردیبهشت – فصل چیدن بهار نارنج – بسته است.

باغ ارم : باغ ارم که بنا و سردر آن از دوره قاجاریه به جای مانده، زیباترین باغ شیراز است . گل های زینتی و گونه های متنوع گیاهی موجود در این باغ، آن را به باغ گیاه شناسی دانشگاه شیراز بدل ساخته است

باغ جهان نما : باغ جهان نما در شرق خیابان قرآن قرار دارد . دیوار آجری و محکم آن مرتبط به دوره زندیه است به توجه به کج شدن بازهم پا برجا ایستاده است . این باغ باصفا از باغهای قدیمی شیراز است که در لحظه زندیه عمارتی دو طبقه به روش کلاه فرنگی در آن ساخته شده است.

موزه هخامنشی: ساختمان موزه هخامنشی قدیمی ترین بنای ایران است که بازسازی شده و به موزه اختصاص یافته است . این بنا یکی از سری کاخ های تخت جمشید است که حدود ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد به وسیله سلسله هخامنشی بنا شد.

موزه کریم خان زند

 موزه ساسانی ( بیشاپور): ضروت تشکیل موزه های متناسب با ارزش های عصر ساسانی در سری ای به همین اسم که قدمت آن به سال ۲۶۰ میلادی می رسد، در سال ۱۳۱۷ شمسی به وسیله پروفسور گریشمن مطرح شد.

موزه کریم خان زند: در وسط باغ بزرگ و قدیمی موسوم به ((باغ نظر )) عمارت هشت ضلعی زیبایی از دوران کریمخان زند به جا مانده که به عمارت کلاه فرنگی مشهور است

موزه سنگ های تاریخی هفت تنان : شیراز مرکز استان فارس به داشتن مصفاترین باغ های پر گل و ریحان شهرت جهانی دارد . این شهرت برآمده از تاریخ و ادبیات کهن ایران و مدیون شاعران بلند پایه شیراز از قبیل حافظ و سعدی است . بی تردید بخش مهمی از دیدنی های شیراز ، میراث پایتختی آن در لحظه حکومت زندیه است

جاذبه های طبیعی فارس :

پارک ملی بمو : پارک ملی بمو با وسعت ۴۸۰۷۵ هکتار در شمال شهر شیراز و در منتهی الیه شرق اقلیم مدیترانه ای گرم و خشک قرار گرفته است. جانوران پارک شامل کل، بز، قوچ، میش، آهو، پلنگ، روباه، کفتار، گربه وحشی، کبک و تیهو و … هستند و از لحاظ پوشش گیاهی نیز تا اینجای کار ۲۸۰ گونه گیاهی در آن شناسایی و نمونه برداری شده است

روستاهای هدف گردشگری در استان فارس و جاذبه های آنان عبارت است از:

  • روستای قلات : شهرستان شیراز بخش مرکزی، حاوی جاذبه های طبیعی – تاریخی.
  • روستای مارگون : شهرستان سپیدان، بخش مرکزی، حاوی جاذبه های طبیعی.
  • روستای دشتک : شهرستان مرودشت بخش درودزن، حاوی جاذبه های طبیعی ، بافت با ارزش.
  • روستای جیزرزار : شهرستان مرودشت، بخش کام فیروز، حاوی جاذبه های طبیعی ، بافت با ارزش.
  • روستای پا قلعه : شهرستان ممسنی، بخش دشمن زیاری، حاوی جاذبه های طبیعی – تاریخی.
  • روستای تنگ براق : شهرستان اقلید، بخش سده، حاوی جاذبه های طبیعی و تاریخی.
  • روستای بندر امیر : شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، حاوی جاذبه های طبیعی – تاریخی بندر امیر.
  • روستای سرمشهد : شهرستان کازرون، بخش بالاده، حاوی جاذبه های تاریخی.
    دریاچه درودزن

غار تنگ چوگان کازرون : غار تنگ چوگان نمونه دیگری از زیبایی های شهرستان کازرون است. در درون این غار که در تنگ چوگان قرار گرفته، مجسمه عظیم شاپور اول حجاری شده است . ارتفاع این مجسمه تقریبا هفت متر و پهنای شانه های آن نزدیک به دو متر می باشد . به احتمال نزدیک به یقین، غیر از مجسمه بزرگ شاپور اول، آرامگاه ابدی ایشان هم در این غار است.

غار کان گوهر بوانات : غار کان گوهر بوانات در پنج کیلومتری جنوب سوریان غار بزرگ و زیبای کان گوهر قرار گرفته است . این غار یکی از عظیم ترین و جالب ترین غارهای ایران به حساب می آید

موسیقی :

در ایل قشقایی سه گروه موسیقی دان می باشد : عاشق ها ، چنگیان و ساربانان .

 خوراک: از غذاها و خوارکی ها ویژه استان فارس می توان آش کارده، آش سبزی صبحانه،کلم پلوی شیرازی، کوفته هلو، آلو دو پیازه، کوفته سبزی، فالوده، دم پخت عدس عدس و کلم چنگال اسم برد.

زبان و گویش: زبان بیشتر مردم فارس فارسی است و به گویش های مختلف از نمونه شیرازی گویش لاری و لری و شمال فارس صحبت می کنند.

سوغات: سوغات این منطقه در عرصه ی صنایع دستی بسیار پررونق است و خاتم کاری، منبت کاری، معرق کاری، قالی بافی، پارچه بافی، نقره کاری، مسگری، دست بافی و بافت گلیم های دلچسب از اصلی ترین صنایع دستی این منطقه به شمار می روند که گردشگران از آنها تحت نام بهترین سوغات استفاده می کنند.