اگر قصد دارید با منطقه ۱ تهران بیشتر آشنا شوید این مقاله آسمونی را تا انتها بخوانید چرا که به عرضه کامل منطقه ۱ تهران و تاریخچه منطقه ۱ تهران می پردازیم.

منطقه یک شهرداری، در بلندای تهران و با وسعتی حدود ۶۴ کیلومترمربع با توجه به داده های آماری حدود ۳۷۹۹۶۲ نفر جمعیت را در خود قرار داده است. در چنین شرایطی ست که که انبوه ساختمانهای تکمیل و نیمه وقت در آتی ای نزدیک جمعیت منطقه را به فاصله ۵۰۰ هزار نفر خواهد رساند. مختصات جغرافیایی این منطقه از طرف شمال محدود به ارتفاعات ۱۸۰۰ متری دامنه جنوبی کوههای البرز، از جنوب به بزرگراه شهید چمران حد فاصل دو راهی هتل آزادی و بزرگراه مدرس و پل آیت الله صدر و از غرب به اراضی رودخانه درکه و از شرق نیز به انتهای بزرگراه ارتش – کارخانه سیمان و منبع نفت شمال شرق تهران محدود می شود.

این منطقه به لحاظ دیزاین شهری حاوی بافتی روستایی است و می توان آن را باغ شهر اسم گذاری کرد. شمیرانات که در دامنه کوهپایه های البرز جنوبی واقع است به دلیل نیمه کوهستانی بودن و ساختاری ویژه که آمیزه ای از شهرسازی مدرن و سنتی است، با اینکه عرصه مشکلات بیشتری در فعالیتهای عمرانی است با اینحال تحت نام ساختگاهی قدیمی، با ارزش و حاوی خصوصیت های آب و هوایی، عرصه و اقتضای کارهای عمرانی بیشتری را داشته و دارد.

ناگفته پیداست که منطقه یک، به دلیل جذابیتهای گوناگون، در سالهای واپسین آماج تولید و سازهای فراوان بوده و هجوم سرمایه گذاران عمده بخش ساختمان به این منطقه، مشکلات فراوانی را برای ساکنان قدیمی شمیران از یک سو و متولیان شهرداری وانگهی به بارآورده است.

به دلیل آنکه بازده سرمایه گذاران بخش تولید و ساز در این منطقه نسبتا بیشتر و بالاتر بوده نگاه آنان به منطقه یک روندی جدی و بیشتر از حدود متعارف داشته است.

این حقیقت، باعث ساز بحث ها و نبرد های بسیاری در منطقه یک بوده، چرا که شهرداری ملزم به اجرای قانون های و آیین نامه های مرتبط به گسترش شهر بوده و انبوه سرمایه گذاران بخش ساختمان نیز در موارد بسیار، مایل به نادیده گرفتن مقررات و کسب سود بیشتر بوده اند. بدین خاطر شهرداری منطه یک در این انتهای به ویژه بعد از دستور توقف فروش مازاد تراکم از جانب شهرداری وقت تهران بیشتر درگیر مسائل حاشیه ای بوده است.

باغ فردوس مکان حال حاضر موزه سینمای ایران

با این همه سری شهرداری منطقه یک درگیر و دار تمامی این مشکلات وظایف عمرانی و بهسازی منطقه را با جدیت دنبال کرده است. برای برنامه ریزی و اجرای طرحهای عمرانی هماهنگی، مشارکت و همفکری با نهادهای منطقه از نمونه فرمانداری، کمپانی آب و فاضلاب، آموزش و پرورش، مخابرات، برق و گاز و دیگر ارگانها در مسیر پیش روی منطقه قرار داشته و دارد چرا که این نوع هماهنگی ها که ضرورت کارهای عمرانی است، بسیاری از مشکلات بعدی را از میان بر می دارد و طرحها را از جامعیت بیشتر دارا می سازد.

جلب هم کاری عمومی و استفاده از دیدگاههای مردم به ویژه کارشناسان و صاحبنظران نمونه دیگری از محورهای مورد استقبال شهرداری منطقه یک بوده که به جزئیات آن اشاره خواهد شد.

مطالعه بنیادی و فراگیر طرحها قبل از اجرا، از دیگر اعمال شهرداری منطقه بشمار می آید. این ابتکار به منظور جلوگیری از مجددا کاری و مشکلات بعدی بوده و برای تحقق آن، طرحهای عرضه شده از جانب مهندسان مشاور، به وسیله گروههای دیگر مهندسی از بخش های دولتی، خصوصی و دانشگاهی نیز مورد مطالعه و بازبینی دقیق قرار میگیرد و حاصل و دورنمای آن واضح شده است و به این مهم نیز با دقت در شهرداری منطقه یک پرداخته شده است.

پیشرفت محیط سبز تحت نام یکی از ویژگیها و وجوه تمایز منطقه یک با استفاده از بوستان های جدید و هرس نهال و درختان بیشتر به همراه حفظ و رسیدگی به محیط سبز و انبوه درختان موجود، پیشرفت و ترمیم راههای دسترسی جهت سهولت سفرهای بین شهری و نیز انجام خدمات رفاهی، فرهنگی و ورزشی به منظور پاسخگویی به نیازهای بنیادی شهروندان به ویژه نسل جوان از محورهای اصلی برنامه های عمرانی بوده است.

از همین رو شهرداری منطقه یک در سالهای واپسین بیشترین کار و تلاش را در آبادانی منطقه حفظ مکان آن با استناد به عمومیت منطقه به رفتار آورده است.

سیری در قبلی شمیران

در ایران قلعه و قریه بسیاری را می توان اسم برد که به اسم شمیران خوانده شده اند. با این وجود به دلیل وجود لهجه های دارای اختلاف در فضاهای مختلف، اختلافی در تلفظ این کلمه روی داده است. تمام این نامها حاوی یک ریشه مشترک هستند و آن ریشه <شم> یا <سم> است.در فارس در محل های مرکبات خیز می گویند امسال مرکبات را سم (به فتح) زده ، یعنی سرما زده است.همین ریشه در لارستان به شکل <سوم> به کار می رود و سوم زده یعنی سرما زده. از این جهت شمیران به نظر میرسد باید به معنی محل سرد باشد.امروز شمیران برناحیه نیمه کوهستانی شمال تهران اطلاق می شود که در قبلی تا دوران تألیف هفت اقلیم امین احمد رازی (۱۰۰۱ تا ۱۰۰۳ ) این ناحیه را قصران می گفته اند و حد آن از شرق ، کلاک کرج و از غرب گردنه قوچک است.

اولین بار اطلاق اسم شمیران به این ناحیه در سال ۱۰۷۴ قمری است. در این روزهای اسم <قصران> رو به فراموشی می رود و شمیران که قلعه مشهور و بزرگی در دل این ناحیه است، نامش به پهنه دامنه کوه توچال اطلاق می شود.در این خبر تلاش داریم تا جاییکه شرایط اجازه میدهد به عرضه قراء و قصبات شمیران قدیم بپردازیم و در این مسیر از کتاب جغرافیای تاریخی شمیران تالیف دکتر منوچهر ستوده، و انتهای نامه شادروان تقی فکری و مشارکت آقای رحمت الله رحمت پور مدیر انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و بررسی ها فرهنگی سود گرفته ایم که از شمیران بزرگ و گسترده آن روزگار سخن گفته است؛ یعنی از بسیاری جاها و جاهای گوناگون شمیرانات قدیم که مسئله بحث و بررسی در این منابع است، اکنون ممکن است اسم و نشانی نمانده باشد و در عوض باغی دلگشا و دشتی سرسبز که نویسندگان از آن یاد کرده اند، خیابانی بزرگ یا ساختمانی بلند ساخته باشند.

عرضه منطقه یک

  • شهرداری منطقه یک در شمالی ترین نقطه تهران بزرگ در دامنه های جنوبی رشته کوههای البرز قرار گرفته است.

  • از شمال : ارتفاعات ۱۸۰۰ متر و حریم

  • ازجنوب : بزرگراه شهیدچمران (تا دوراهی هتل آزادی) و بزرگراه مدرس – شهید بابایی تا بلوار نیروی زمینی

  • از غرب : اراضی اطراف رودخانه درکه

  • از شرق : جاده لشکرک و پارک جنگلی قوچک

شهرداری منطقه یک حاوی ده ناحیه و۲۶ محله شهری می باشد، مساحت منطقه بدون احتساب حریم ۶۴ کیلومترمربع و با احتساب حریم منطقه حدود ۲۱۰ کلیومترمربع است و جمعیت آن حدود ۴۴۵ هزار نفر می باشد.

مشخصات جغرافیای طبیعی منطقه یک

منطقه ای کوهستانی، حاوی باغات (مثمر و غیر مثمر)، حاوی رودخانه، دره ها و مسیلها و دو گسل مهم شهر تهران و با سابقه رانش

مرکز شهرستان شمیرانات ، شمال شهر تهران و جنوب رشته کوههای البرز

امامزاده صالح

خصوصیت های سیاسی و اجتماعی منطقه

  • مهمترین قطب گردشگری طبیعی و تاریخی و اجتماعی

  • حاوی مطلوبیت سکونتی (سکونت شهری و ییلاقی)

  • استقرار مارکت تجریش

  • مراکز آموزش محشر و موسسات درمانی

  • وجود زیارتگاههای مهم تهران ( امامزاده صالح ، امامزاده علی اکبر و امامزاده قاسم )

  • استقرار سفارتخانه ها و سازمانهای جهانی

منظر پیشرفت منطقه یک

منطقه یک شهرداری تهران و ناحیه شمیران جزو مطلوب ترین جاهای تهران به جهت دارا بودن منابع طبیعی و میراث فرهنگی و تاریخی به شمار می آید.بدین شکل از دیر باز تا به این لحظه مکان استقرار صاحب منصبان دولتی – حکومتی و فعالیت های بین المللی و دیپلماتیک بوده است. در سالیان واپسین با استناد به گسترش تولید و سازها در این منطقه و دست اندازی ها و تخریب هایی که محیط طبیعی منطقه به ویژه کوهستان البرز و رود- دره ها، را تهدید می کند، حفظ خصوصیت های خاص بر شمرده در بالا ضرورت حیاتی دارد.

با توجه به اقبال مردم و ساکنان شهر و به منظور سود مندی از این خصوصیت ها و در راستای ترغیب و ترغیب تولیدکنندگان، سرمایه گذاران و کلیه مردم هم کاری کننده به سرمایه گذاری های برنامه ریزی شده، استفاده بهینه و مطلوب از این قابلیت ها،بالاخره به هدف زنده کردن و احیاء هویت منطقه منجر خواهد شد.

محله‌های منطقه ۱ تهران

  • آجودانیه

  • آبک

  • احتسابیه

  • اراج

  • ازگل

  • اسدآباد

  • اقدسیه

  • الهیه

  • امامزاده قاسم (شمیرانات)

  • باغ شاطر

  • تجریش

  • جعفرآباد

  • جماران

  • جمال آباد

  • جوستان

  • چیذر

  • حدادیه

  • حدیقه

  • حصارک

  • دارآباد

  • دربند

  • دزاشیب

  • رحمان آباد

  • رستم‌آباد بالا

  • زعفرانیه

  • سامیان

  • سعدآباد

  • سوهانک

  • شهرک ابوذر

  • شهرک البرز

  • شهرک پرواز

  • شهرک چمران

  • شهرک دانشگاه

  • شهرک شهید محلاتی

  • شهرک صدف

  • شهرک طالقانی

  • شهرک قائم

  • شهرک گلها

  • شهرک لاله

  • شهرک نفت

  • شهرک با این وجود عصر

  • صاحبقرانیه

  • عباسیه

  • فرمانیه

  • قیطریه

  • کاشانک

  • کامرانیه

  • گلاب دره

  • لارک

  • محمودیه

  • منظریه

  • نیاوران

  • ولنجک

کاخ سعد آباد

مکان‌های مهم منطقه ۱ تهران

از اساسی ترین مراکز فرهنگی این منطقه فرهنگسرای نیاوران و نگارخانه جماران و فرهنگسرای ملل را اسم برد. به علاوه از طرف دیگر کاخ موزه سعد آباد و کاخ ملت و کاخ نیاوران و امامزاده صالح و گورستان ظهیرالدوله تجریش نیز در این منطقه قرار دارند.

میدان قدس

میدان قُدس میدانی است در شمال شهر تهران. این میدان در منطقه ۱ شهرداری تهران و در نزدیکی و شرق میدان تجریش بنا شده‌است. میدان قدس نقطهٔ پایانی جاده قدیم شمیران (خیابان دکتر شریعتی) است. مارکت تجریش و بیمارستان شهدا در امتداد فاصلهٔ میدان تجریش و میدان قدس بنا شده‌اند.

سینماهای منطقه ۱ تهران

  • سینما آستارا

  • موزه سینمای ایران

  • سینما جوان

ایستگاه‌های مترو منطقه ۱ تهران

  • ایستگاه متروی تجریش

  • ایستگاه متروی شهید صدر

  • ایستگاه متروی قائم

  • ایستگاه متروی قیطریه

  • ایستگاه متروی نوبنیاد