منطقه ۲۰ شهرداری تهران یکی از جاهای شهری تهران است که در جنوب این شهر بنا شده‌است. شهر ری همان منطقه ۲۰ تهران است. آسمونی در این مقاله به عرضه و تاریخچه منطقه ۲۰ تهران می پردازد. از شما علاقه مندان تقاضا میکنیم تا انتهای این مقاله ما را همراهی کنید.

منطقه ۲۰ (شهرری) جنوبی ترین منطقه شهری شهرداری تهران با ۴۵۳۷۴۰ نفر جمعیت و وسعت ۲۲ کیلومتر مربع داخل محدوده شهری و ۱۷۸ کیلومترمربع حریم بوده به علاوه از طرف دیگر این منطقه حاوی پنج ناحیه داخل محدوده و دو ناحیه خارج محدوده و ۲۰ محله می باشد .

سابقه و قدمت ۶۰۰۰ ساله شهرری و وجود اماکن و عنصر های با ارزش تاریخی و به علاوه از طرف دیگر جذب زوار حرم حضرت عبدالعظیم (ع) ویژگیهای بسیار بارز و ویژه تاریخی ـ مذهبی به این منطقه بخشیده و آن را درمقایسه با دیگر جاهای تهران ، جداگانه و دارای اختلاف ساخته است .

جدا افتادگی کالبدی منطقه از تهران که تا سالیان واپسین نیز ادامه داشته است از خصایص بارز این منطقه به حساب می آید . غیر از ویژگیهای خاص فوق مکان این منطقه در نظر محیط شهری نیز بسیار مهم است و تحت نام عنصر اصلی و انسجام بخش محیط شهری تهران بشمار می آید ، غیر از خصلتهای بارز تاریخی و مذهبی و فرهنگی ذکر شده می توان بوجود چشم اندازهای باز به دلیل همجواری با کوه بی بی شهربانو و حریم جنوبی شهر تهران نیز اشاره نمود که پتانسیل خوب و مطلوبی را جهت پیشرفت آتی منطقه بهمراه دارد .

دسترسی خوب با استناد به عبور کمربندی تهران (آزادگان ) از شمال منطقه و نیز وجود ایستگاه های اکتیو مترو و امکان تماس سریع با مرکز تهران و دیگر نقاط اصلی آن نیز از ویژگیهای مطلوب منطقه به حساب می آید . در عین حال وجود زمین و مسکن کم بهای ، و وجود سطوح قابل توجه کاربریهای صنعتی و انبارداری و ضرورت مبدل آنها به صنایع تولیدی و پارک جهت جذب شاغلین و به علاوه از طرف دیگر وجود سطوح قابل توجه اراضی مزروعی و محیط سبز مخصوصا در حاشیه منطقه و وجود مهلت پیشرفت اشتغال از مهمترین ویژگیهای منطقه بشمار می رود .

شهر ری یکی از قدیمی ترین شهرهای ایران و جهان و از شهرهای استان تهران است. تاریخ پیدایش ری به لحظه اقوام آریایی میرسد و ری از تمام شهرهای مادبزرگتربود. ری در لغت به معنای شهر سلطنتی است. ری در دوره ای پایتخت ایران بوده است. این شهر در طول تاریخ به اسم متفاوتی خوانده می شده، راگا، رغه، ارشکیه، رام اردشیر، ام البلاد، ری شهر، شیخ البلاد و محمدیه از نامهایی بودند که ری در هر دوره به مناسبتی با یکی از این نامها خوانده می شده. بنابرآنچه که در اوستا آمده ری سیزدهمین شهری است که درجهان ساخته شده است. تاریخ سکونت در این شهر به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد برمی گردد.

جمعیت منطقه ۲۰ تهران

جمعیت این منطقه براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ ایران، ۳۴۰٬۸۶۱ نفر (۱۰۴٬۲۷۵ خانوار) شامل ۱۷۰٬۸۵۹ مرد و ۱۷۰٬۰۰۲ زن می‌باشد.

سینماهای منطقه ۲۰ تهران

  • پردیس سینمایی راگا

ایستگاه‌های مترو منطقه ۲۰ تهران

  • ایستگاه متروی جوانمرد قصاب

  • ایستگاه متروی شهرری

باروی ری

کارهای باستانی منطقه ۲۰ تهران

باروی ری

قدمتی ۶۰۰۰ ساله دارد که یقیناً مرتبط به دوره مادها می باشد، ری بعد بر اثر زلزله خراب شد و سلوکوس نخستین جانشین اسکندر آن را از نو آباد گردانید. باروی ری، دیواری است با کاربری دفاعی که در دوره حکومت اشکانیان دورتادور شهر را در بر می‌گرفته و هم‌اکنون تنها حدود ۳ کیلومتر از بقایای این دیوار که قسمتی از آن بر روی صخره چشمه علی بنا شده باقی‌مانده است. این بارو حاوی وسعتی تقریبا ۱۸۰۰*۲۵۰۰ متر است و با باروی بسیاری از شهرهای نظامی شبیه به قابل مقایسه‌است. اطراف آن در قبلی خندقی وجود داشته که در زمان هشدار برای دفاع آن را از آب پر می‌کرده‌اند.

طول بقایای این بارو ۴۵۳ متر است که به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می‌گردد. حداکثر ارتفاع آن ۸ متر و حداقل آن ۳٫۲ متر می‌باشد. این دیوار قدیمی در بالای کتیبه فتحعلی شاه قاجار و در شمال چشمه علی واقع در شهر ری می‌باشد. این دیوار مانند باروی اصلی ری از چینه و خشت ساخته شده و حاوی برج‌های پشتیبان است. در ظاهر نیمه شرقی آن به طرز کامل و پی‌های آن در دیگر جهات در شروع دوره قاجار باقی بود و حدود ری قبل از اسلام را نمایان می‌کرد. رابرت کر پورتر جهانگرد مشهور انگلیسی در نقشه خود آن را ترسیم نموده‌است.

این دژ نزدیک کارخانه گلیسیرین و کارخانه سیمان و در نزدیکی قلعه گبری بنا شده‌است. ری در قبلی به دو قسمت ری زبرین و ری برین تقسیم می‌شد که ری زیرین در شرق ری برین قرار داشته است.

مرمت و نوسازی

در لحظه‌های مختلف این بارو مورد مرمت قرار گرفته‌است به ویژه یه لحظه آل بویه که ری برین باستانی از نو ساخته شد، فخر الدوله قلعه ری باستانی را تعمیر و مرمت کرد. به نظر میرسدً تاریخ بنای باروی ری باستانی تا دوره اسکندر و قبل از آن است. در احوال اسکندر آمده‌است در ری و ماد برای ممانعت از تجاوزات مردمان شمالی اسکندر قلاع (دژ) و شهرهایی ساخته بود. ری بعد بر اثر زلزله خراب شد و سلوکوس اولین جانشین اسکندر آن را از نو آباد کرد. در دوره اشکانیان که این شهر پایتخت بود این بارو بوده است بدلیل آنکه در نقشه کرپرتر اسم دژهایی که گفته شده نشان می دهد آنها به آن دوره مرتبط می‌شوند، از مثال‌های دیگری که درباره این مثال می‌توان اشاره نمود، دژ رشکان، دژ باب بلیسان (بلاسان) و دژ باب باطان می‌باشد. این بارو غیر از آسیبی که از باد و باران در گذشت لحظه دیده‌است، به کلنگ کشاورزان نیز خراب گردیده و به جز اندکی از آن به جای نمانده است.

قلعه گبری

قلعه گبری

در جنوب شرقی شهر ری در شهرک علایی و محلی به همین اسم بنا شده‌است و از نمونه بناهای قدیمی است که قدمت آن به ۲۰۰۰ سال پیش می‌رسد. این قلعه که مساحتی تقریبا ۳۰۰۰ متر مربع دارد در دورهٔ ساسانیان ساخته شده است برج و باروهای این قلعه در طول قرن‌ها به دلیل فرسایش تخریب شده و امروز تنها دیوارهای طولانی و مرتفع از خشت و گل بر جا مانده‌است. قبل از انقلاب، از این قلعه تحت نام کارخانه باروت سازی استفاده می‌شد و بعد از مرگ صاحب آن، این قلعه در دست آستان عبدالعظیم قرار گرفت. از آن‌جا که محیط داخلی قلعه از ارزش چندانی دارا نیست و به جهت مرتفع بودن دیوارها و قرار گرفتن این قلعه بر روی تپه، اکنون از آن تحت نام انبار استفاده می‌شود. مردآویج زیاری، بنیانگذار سلسله آل زیار (مرگ ۳۱۳ خورشیدی)، در این مکان دفن شده‌است.

برج طغرل

برج طغرل

در شرق آرامگاه ابن بابویه درخیابان ابن بابویه شهر ری بنا شده‌ ا ست و از کارهای به جا مانده ازدوره سلجوقیان می‌باشد. در عده ای متون این محل ،برج خلیفه یزید نامیده شده است. ارتفاع برج حدود ۲۰ متر می‌باشد (بدون احتساب گنبد مخروطی شکلی که امروزه اثری از آن نمانده) به نظر عده ای از صاحبنظران این برج مشابه عقربه‌های ساعت بوده و می‌توان از روی تابش آفتاب بر روی نشست‌ های آن وقت را تشخیص داد .

کاربردهای برج طغرل

این برج غیر از آن که یادآور فرزانگان و دلاوران عصر خود هست استاد تولید کننده آن کاربردهای دیگری را در جاودانه ساختن آن به کار برده و معماری پنهانی را برای پی بردن به اسراری با آن عجین کرده است. از نمونه کاربری این برج استفاده در شب‌های تار با بهره برداری از روشن کردن حریق بر باروی بلند آن برای راهنمای مسافران جاده ابریشم که از جانب خراسان به جانب ری می‌آمدند، بوده و در روز احتیاجات گاه شماری مردم را مرتفع نموده است.

بر طبق گفته فرزانه اندیشمند استاد منوچهر آرین پژوهش گر خراسانی عرصه تاریخ علم کشور در مقاله نگاه دیگری به برج‌ها اطلاق واژه برج به این بنا و بناهای شبیه به از آن جا که برج به منازل عبور حرکت سالانه خورشید در دائره‌البروج گفته می‌شود مبین این نوشته دارد که گذشتگان از این روی سایه‌های این ابنیه و دریچه‌های گذر نور خورشید که در روی آن‌ها تعبیه شده پی به برجی که خورشید در آن غوطه ور می‌باشد می‌بردند بدلیل آنکه که در هر برجی خورشید ارتفاع ویژهّی در آسمان درمقایسه با افق و میل ویژهّی درمقایسه با جهات جغرافیایی جاهای دارد. لاجرم سایه‌ها و طرز تابش آن دارای اختلاف خواهد بود که از این تفاوت می‌توان در تعیین ایام و برج‌ها سود برد و این تکنولوژی استفاده شده در این ساختمان هاست که کلمه برج را زیبنده اسم آن کرده است.

برج طغرل غیر از این خصوصیت فوق‌العاده، خصوصیت خاص دیگری در خود نهفته دارد که سرود زیبای اندیشه استاد تولید کننده خود را جلوه‌گر می‌کند و آن ساعت آفتابی منحصر به فردی است که در دل نشست‌های آن پنهان دارد؛ که ممکن است مورد شبیه به آن در تاریخ علم کمتر یافت می‌شود

ساعت آفتابی

 حول این برج از نمای بیرونی ۲۴ نشست با زاویه حاده جلوه‌گر شده که اگر در در مقابل درگاه آن بایستید گویی شیری با دهانی باز به شما می‌نگرد. در دقّت در این بنا از آن جا که این نشست‌ها درو تا دور این اثر را فرا گرفته به گونه‌ای ویژهّ طرّاحی شده که اگر چنان چه طلوع آفتاب اتفاق بیافتد در جانب شرق بنا کم‌کم یکی از نشست‌ها روشن می‌شود و آفتاب درون آن می‌تابد، اگر نیم ساعت از طلوع آفتاب بگذرد، نصف نشست روشن می‌شود. اگر یک ساعت از طلوع خورشید بگذرد یک نشست به طرز کامل روشن می‌شود و اگر چنان چه ۲ساعت بگذرد و نشست روشن می‌شود، همین طور اگر ۳ساعت بگذرد ۳کنگره تا وقتی که به لحظه‌ای می‌رسیم که خورشید روی نصف النهار منطقه قرار می‌گیرد.

یعنی بیش ترین ارتفاع خود را از افق دارد، در این زمان خورشید درست در بالای سر در جنوبی برج قرار می‌گیرد چرا که درب‌های برج بطور کلیً شمالی جنوبی بوده و روی نصف النهار واقع است در این زمان سایه تیغه‌ای که بالای سر سردرب ورودی است درست در بالای تبری ضربی گونه سر در قرار گرفته و مبین لحظه اذان ظهر می‌کند و در زمستان که ارتفاع خورشید پایین‌تر است در لحظه ظهر خورشید از درب جنوبی درست وسط برج می‌تابد.

اگر چنان چه خورشید از لحظه ظهر زوال پذیر و به جانب غرب گرایش یابد حال نشست‌های جانب غرب شروع به روشن شدن می‌کند. اگر نیم ساعت از لحظه ظهر بگذرد نیمی از نشست از جانب غرب روشن می‌شود اگر یک ساعت بگذرد یکی از نشست‌ها و اگر ۲ساعت از ظهر بگذرد نیمی از نشست‌ها روشن می‌شود و همین گونه تا خورشید غروب کند. بعد از روی نشست‌های این برج و روشن شدن آن به وسیله خورشید می‌توان مقدار گذشت لحظه را از لحظه طلوع آفتاب، لحظه ظهر، و مقدار گذشت لحظه از لحظه ظهر را محاسبه و تعیین نمود.

مرمت و احیای برج

برج طغرل برای اولین بار در سال ۱۳۰۱ هجری قمری و در انتهای ۳۵امین سال پادشاهی ناصرالدین شاه مرمت و بازسازی شد. این مرمت به دستور شاه و به دست وزیرش امین السلطان و به وسیله ابوالحسن خان معمارباشی انجام گرفت و لوحه‌ای مرمر بر سردر بنا نصب گردید. این بازسازی بنا را از هشدار نابودی نجات داد با این وجود ظرافت کاری‌های قدیمی و بقعهٔ کتیبهٔ کوفی آن را از بین برد. بعد از انقلاب ۱۳۵۷ سالها این بنا متروک بود تا در ابتدا دههٔ هفتاد باز هم مورد بازسازی قرار گرفت و بطور جدی در نیمهٔ سال ۱۳۷۷ شروع و در زمستان ۱۳۷۹ به انتهای رسید. هم اینک بازسازی بر طبق دست منطقه ۲۰ شهرداری تهران در محوطه‌ای به وسعت ۲ هکتار و به منظور گسترش و ساختن فرهنگسرا، کتابخانه، موزه و رستوران در حال انجام می‌باشد.

برج نقارخانه

برج نقارخانه

کوه نقارخانه

کوه طبرک اسم کوهی است در ری که در آن کارهای باستانی فراوان می باشد.

موقعیت جغرافیایی

برج نقاره‌خانه در ناحیه شمالی امین آباد شهر ری و بر بالای کوه ری قرار دارد. به گفته عده ای منابع این برج آجری که ارتفاع آن به سه متر می‌رسد، تقریبا ۲۰۰۰سال پیش به دست شخصی به اسم «بزرگ امید» جهت استفاده شخصی ساخته شد

خصوصیات

به گفته عده ای پژوهشگران امکان دارد این مکان مقبره یکی از شاهان سلجوقی باشد برج نقاره‌خانه حاوی ساختاری تشکیل شده از لاشه سنگ و گچ است ونمای آن تزیینات آجرکاری بهمراه قوس‌های جناغی تزیینی دارد احتمالا، اسکلت برج با سنگ بنا شده و سپس روی آن را آجرچینی کرده بوده‌اند. بنا مرتبط به دوره‌ی آل‌بویه بوده، حاوی گبند دو پوش بوده، و به پیروی از سنت استودان سازی ساسانیان ساخته است

عده ای آن را گورستان سلطنتی آل‌بویه خوانده و گنبد را گنبدفخرالدوله دانسته‌اند. فخرالدوله حاکم آل بویه بود که در قلعه طبرک درگذشت. در طرف دیگر عده ای منابع گنبد امیر اینانج خوانده شده است و آن را به حسام‌الدین سنقر اینانج که والی ری در عصر سلجوقیان بود که به دست غلامش کشته شد منسوب می‌کنند. گنبد که ساختمان آن تا دوران قاجار پابرجا بوده، امروز ویران شده و تنها بقایای شالوده‌ی آن بر جای مانده است

قلعه طبرک قلعه طَبَرَک دژی تاریخی در شهر ری بود. این بارو و حصار شهر کارهای بر جای مانده از دوران خلفای عباسی و اساسی ترین کارهای اسلامی ری است که شامل یک رشته دیوارهای خشتی و سنگی است. داخل حصار بقایی به اسم قلعه طبرک وجود داشت که به دستور طغرل سلجوقی با خاک یکسان شد. در بالای کوه نیز نقشی از بهرام گور بود که بعدها در دوران قاجاریه صورت فتح‌علی‌شاه را به جای آن تراشیدند.

فعالیت‌های انفجاری کارخانه سیمان ری باعث در هشدار گرفتن کارهای موجود در دامنه کوه‌های ری از نمونه گورستان سلطنتی آل‌بویه، برج نقاره‌خانه و نیز آرامگاه بی‌بی شهربانو گردیده بود که منجر به شکایت سازمان میراث فرهنگی از این کارخانه شد.

تپه میل آتشکده

تپه میل آتشکده

تپه میل که از آن آتشکده بهرام و آتشکده ری نیز اسم برده می‌شود از کارهای دوره ساسانیان در شهر ری است. گمان می‌رود که این بنا آتشگاه بهرام گور بوده باشد

موقعیت جغرافیایی

تقریبا ۱۲ کیلومتری جنوب شرقی شهر ری به سوی ورامین بر بلندای تپه‌ای پهناور در روستای قلعه‌نو -چال طرخان بقایای کاخ یا آتشکده‌ای واقع است که به تپه میل مشهور گردیده و آن به باعث دو پایه بزرگ بنا می‌باشد که از دور مشابه به میل است

خصوصیات

جهت بر طبق صورت شرقی و غربی است. در جبهه شرقی ایوانی با چهار ستون مدور بوده. بخشی از بنای آتشکده ری در لحظه حمله اسکندر به ایران خراب شد و تنها قسمتی از بنای چهارطاقی و زیبای این آتشکده به روش دو میل باقی‌ماند.بیشتر قسمت‌های غربی بنا از میان رفته، در قسمت زیرین سری یک راهروی کم پهنا می باشد که تمامی طول بنا را طی می‌کند. بقایای معماری تپه معماری میل حاوی ساختاری، تشکل از گل،خشت، لاشه سنگ، گچ و از لحاظ دیرینگی در اختیار به دوره ساسانیان (حدود ۱۸۰۰ سال پیش) است و به آتشکده بهرام گور نیز مشهور است

آنچه از پوشش بنا در لحظه حاضر بر جاست، یک جفت قوس هلالی با نقطه بیضی است، در راستای محور اصلی تالار، راهروی کم عرض تونل مانندی تمامی طول تالار را از پایین طی می‌کند که از منتهی‌الیه غربی، راهروی هم عرض دیگری بر آن عمود می‌شود و ورودی اصلی راهروی زیرین در جبهه شرقی، پایین ایوان اصلی است

اولین بار در سال ۱۹۱۳میلادی «ژاک دومورگان» فرانسوی این آتشکده و سازه‌های در باب آن را مرمت کرد. این بنا در سال ۱۹۳۳توسط باستان‌شناس آمریکایی به اسم اریک اشمیت مورد کاوش و حفاری قرار گرفت و چندی قبلً دکتر فیروزه شیبانی از ایران کار حفاری آن را پی‌گیری کرده‌است

مشخصات

تپه میل با سنگ، ساروج، خشت و گل ساخته شده‌است. نیزارهای اطراف تپه از وجود دریاچه‌ای حکایت دارد که در قبلی در این محل وجود داشته، با این وجود خشک شده‌است بلندی تپه میل از سطح دشت اطراف ۱۸ متر است و حدود ۲۵ متر پهنا و ۲۰ متر درازا دارد. در باب این تپه بلند تپه‌های کم ارتفاع کوچکتر پراکنده شده که مشرف بر آنها قرار گرفته است. این سری منطقه‌ای به وسعت ۸۰۰ در ۹۰۰ متر را شامل می‌شود.بر بالای تپه، بنای اصلی آتشکده در راستای شرقی غربی برپاست، برنامه کلی بنا، تالار ستون داری بوده با دو ردیف ستون چهارگوشه سه تایی که عملاً به ۳ بخش تقسیم شده است. یک بخش مرکزی عریض تر و دو بخش جانبی کم عرض تر، ورودی اصلی تالار آتشکده در جبهه شرقی از روش یک ایوان چهارستونی مدور که پایه‌های سر ستون‌های آنها در گوشه‌های شمال شرقی و جنوب به شرق ایوان برپاست.

دژ رشکان

دژ رشکان

در نزدیکی صفائیه (محله) شهر ری و تپه چشمه علی قرار دارد. یکی از دژ و قلعه‌های محافظ هسته ابتدایی ری به شمار می‌رفت. این دژ با ساختاری تشکیل شده از لاشه سنگ و ساروج، در اختیار به دوره اشکانیان است. این دژ قبلی با انتساب به فخرالدوله ابن رکن الدوله دیلمی، فخر آباد نامیده می‌شد وجه تسمیه اسم قلعه عظیم «رشکان» از کلمه «ارشک» که بنیانگذار این سلسله پادشاهی بوده گرفته شده است و دیگر پادشاهان این سلسله جهت افتخار کلمه ارشک را به اسم خود اضافه می‌کردند. ری در آن وقت «ارشکیه » اسم داشته است. از این محل وسایل جنگی کهنه فراوانی بدست آمده که در موزه ایران باستان موجود می‌باشد کاربری در این قلعه کاخ‌ها، اموالی گران‌بها و اسلحه خانه‌هایی وجود داشت. بخش‌های اصلی قلعه تا لحظه قاجار نیز بر جا بود، با اینحال امروزه قسمت اعظم آن تخریب شده است. دیوارهای غربی این دژ حاوی سوراخ‌هایی برای تیر وکمان است.

چشمه علی

چشمه علی

یک از نقاط باستانی، دیدنی و تفریحی شهرری به شمار می‌رود که در جنوب تهران و شمال شهرری قرار دارد. این چشمه در همسایگی ابن بابویه ، برج طغرل ، دژ رشکان و در پایین باروی ری بنا شده است. .

چشمه‌علی از میان صخره‌ای بزرگ خارج شده و به سوی جنوب و سپس جنوب شرق جاری است. اسم باستانی این چشمه سورینی بوده است که یقیناً منسوب به دودمانی بزرگ در دوره اشکانیان و ساسانیان است. بعدها به اسم امام اول شیعیان علی به چشمه علی مشهور شد. قدمت چشمه‌علی به حدود ۸۰۰۰ سال پیش بر می‌گردد، وقتی که اولین اجتماع همراه با چشمه‌ای دایمی واقع بربالای تپه‌ای گرد آمدند. در قبلی فرش فروش‌ها و مردم تهران، قالی‌ها و قالیچه‌های خود را با این نظر که در آب این چشمه خاصیتی است که فرش را خوب تمیز و رنگ روشن‌تر و پر جلاتر تولید میکند، در آب چشمه‌علی می‌شستند.

کاوش های باستان شناسی اریک اشمیت

اولین نشانه‌های تمدن در چشمه علی، که شامل تپه باستانی، برج و باروهای قدیمی ری و چشمه زیرزمینی است، مرتبط به تولید سفالینه‌های سرخ رنگ با نقش‌های سیاه یا قهوه‌ای سیر و عکس هایی که بر آن نقش شده می‌باشد. همراه با چشمه، تپه‌ای است که در کاوش سال‌های ۱۳۱۳ تا ۱۳۱۵ خ به رهبری اریک اشمیت که برای موزه هنرهای زیبای بوستون و فیلادلفیا در آمریکا انجام شد، از آن آثاری انتشار یافته است. اریک اشمیت بیشتر از شش صد متر مربع از محوطه چشمه‌علی را طی سه فصل پشت سر هم بین سالهای ۱۳۱۳ تا ۱۳۱۵ کاوید .قدیمی‌ترین شواهد موجود در این منطقه که به ابتدا هزاره چهارم قبل از میلاد بر می‌گردد.

نتیجه آن کشف سه دوره مهم فرهنگی، شامل لایه‌ها و کارهای دوره‌های‌اسلامی، اشکانی و قبل از تاریخ بود. هزاران قطعه از اشیایی که اشمیت در چشمه‌علی یافته بود، امروزه در موزه‌ها و دانشگاههای آمریکا و بخش کوچکی از آنها نیز در موزه ایران‌باستان نگهداری می‌شود. با درگذشت اریک اشمیت، بررسی ها وی ناقص ماند و چون رموز شماره‌گذاری کارهای مکشوفه را تنها خود ایشان می‌دانست، تا اینجای کار کسی موفق به مطالعه آنها نشده و تنها چند گزارش خبری در این‌باره از وی باقی‌مانده است.

در ۱۳۷۷ خ، گروهی از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، دانشگاه تهران و دانشگاه برادفورد، تپه چشمه‌علی را با نیت تاریخ‌گذاری لایه‌های باستانی آن حفاری کرد. ترانشه‌هایی در ابعاد ۲ متر در ۵ متر در شرق و غرب تپه ایجاد شد و تا عمق ۱۰ متری، کارهای فرهنگی هزاره‌های ششم، پنجم و ابتدا چهارم قبل از میلاد واضح گردید. از جهت زمانی تپه حال حاضر چشمه‌علی مرتبط به دوره‌های فرهنگی نوسنگی، کالکولتیک انتقالی و کالکولتیک قدیم است. این محل در هزاره سوم قبل از میلاد ناگهان متروک شد و مجددا از هزاره دوم مسکونی و آباد گشت. آثاری از عهد پارت‌ها (حصار معبد آناهیتا در اختیار به شروع عصر مسیحی)، ساسانی‌ها و اسلام تا عهد تیموریان نیز در این محل انتشار یافته است. به استناد روایت‌های مختلف مادر زرتشت نیز در این مکان متولد شده است. پیرامون آب چشمه گفته می‌شود که از جاجرود و قیطریه تأمین می‌شود و بعد از گذر از راه‌های زیرزمینی، از دل تپه می‌جوشد.

اسم چشمه به امام اول شیعیان باز می‌گردد که ساکنان اطراف آن در دوران اسلام بر آن نهادند. اماایرانیان باستان این چشمه را سورنا می‌نامیدند؛ بدلیل آنکه همراه با معبد آناهیتا قرار داشته است. گردشگری این چشمه از چندین لحاظ ارزش دارد. هم به دلیل مبدل شدن آن به منطقه‌ای تفریحی و ایجاد پارک و محیط سبز همراه با آن و هم به دلیل وجود چند اثر باستانی در نزدیکی آن. دیوار قدیمی شهر ری با اسم باروی ری دقیقاً در بالای چشمه قرار داشته و کتیبه فتحعلی شاه قاجار نیز بر دیواره این چشمه حک شده‌است.

چشمه علی در لغت نامه دهخدا چشمه ای است در شمال شهر قدیم ری که آبش از پایین سنگ صلب خارایی خارج شده به جانب جنوب جاری می شود و با توجه به پژوهش ها و معلومات نگارنده قلعه ری بندی که خلیفه مهدی عباسی بنا نمود بالای همین چشمه و روی تخته سنگ بوده چنانکه اکنون کارهای آن باقی و طرح است نیز احتمال می رود که قلعه طبرک همین قلعه ری بندی باشد و سایرین آن را به این اسم موسوم ساخته باشند و چون در زبان فارسی طبر به معنی کوه است چنانکه طبرستان بمعنی کوهستان می باشد و طبرک با کاف که در فارسی علامت تصغیر است به معنی کوه کوچک است و این قلعه بر روی کوه کوچک بنا شده امکان دارد برخی از تاریخ نویسان از این جهت این قلعه را طبرک نامیده باشند.

برخی گویند منوچهر این قلعه را بنا کرده و عده ای قلعه طبرک را زبیدیه نوشته اند. به هر حال چشمه علی ری در سوابق و قبلی آب فراوانی داشته چنانکه کارهای آن در سنگ ها باقی‌مانده است، با این وجود قنات هایی که در بالای آن کنده اند، آب آن را به اندازه ای کم کرده که در فصل پائیز یک سنگ و نیم آب دارد و این آب از موقوفات حضرت عبدالعظیم حسنی است .بقعه ابن بابویه نزدیک چشمه است و به علاوه از طرف دیگر مقبره صفائیه مضجع مرحوم حاجی میرزا صفا که از اجله مشایخ عرفاً و ارباب دانش بود و در تهران درگذشت و جناب اشرف مشیرالدوله حاجی میرزا حسینخان سپهسالار اعظم و وزیر امور خارجه آن را بنا کرده اند در حوالی چشمه علی است .