منطقه ۲۱ شهرداری تهران یکی از جاهای شهری تهران واز غربی‌ترین جاهای این شهر است. این منطقه در امتداد و جنوب منطقه ۲۲ (در جنوب اتوبان تهران-کرج) و در غرب جاهای ۹ و ۵ می‌باشد. آسمونی در این مقاله به عرضه منطقه ۲۱ شهرداری تهران می پردازد. تقاضا میکنیم تا انتهای همراهمان باشید.

تاریخچه منطقه ۲۱ تهران

با نضج گرفتن زندگی در تهران قدیم ( قاجار ) صنایع در اندازه ها و فرم های قدیم و تازه در آن شکل گرفت . عده ای صنایع قدیم در محورهای مارکت و … به روش سنتی شکل دریافت کردند و برخی کارخانه ها در داخل  و مخصوصا اطراف شهرها مستقر شدند . سابقه گسترش بافت های صنعتی – کارگاهی – انبارداری بیشتر از بافت های مسکونی منطقه بوده است و عمدتاً به سال های دهه ۱۳۴۰و۱۳۵۰ باز می گردد که به گونه ای محدودتر در دهه های واپسین نیز ادامه یافته است . این منطقه در نخستین برنامه جامع شهر تهران تحت نام پهنه اصلی استقرار کارخانجات صنعتی و فعالیت های وابسته به آن مقرر کرده شده است .

با استثنای وردآورد و بخشی از چیتگر که از قبلی به ترتیب به روش روستا و حاشیه نشین و حاوی جمعیت بوده اند و نیز بخش محدودی از شمال تهرانسر که بافت آن مرتبط به دهه ۱۳۵۰ می باشد ، بخش عمده بافت مسکونی منطقه ( شامل شهرک های فرهنگیان ، آزادی ، استقلال ، آسمان  ، شهرداری ، دژبان ، دریا ، ثامن ، هواپیمائی کشوری ، چیتگر ، ۲۲ بهمن و تهرانسر ) در سال های دهه ۱۳۶۰ و بعد از آن گسترش یافته است .

مثلثی کشیده در منتهی الیه غرب تهران

منطقه ۲۱ به روش مثلثی کشیده در منتهی الیه غرب تهران در امتداد جاده های ارتباطی تهران – کرج تا بعد از دوراهی کاروانسراسنگی گسترده شده است . این منطقه از شمال به اتوبان تهران – کرج ، از جنوب به جاده قدیم تهران – کرج ، از شرق به مسیل کن و از غرب به امتداد شمالی – جنوبی طول جغرافیائی ۵۱ درجه حد فاصل اتوبان و جاده قدیم کرج محدود است . به علاوه از طرف دیگر ، این محدوده از شمال با منطقه ۲۲ ، از شرق با جاهای ۵و۹و۱۸ ، از غرب به شهرستان کرج و از جنوب با کمربند سبز جنوب تهران و شهرستان شهریار همجوار است ،

مساحت محدوده منطقه ۲۱ بالغ بر ۵۱۵۶ هکتار است که ۷/eight درصد مساحت کل جاهای شهر تهران بوده و درقیاس با مساحت دیگر جاهای در دسته عظیم ترین جاهای شهرداری تهران قرار دارد .

امتداد جاده ویژه کرج در جهت شرق به غرب و نیزامتداد بزرگراه آزادگان در جهت شمال به جنوب ، به روش لبه های واضح ، محدوده منطقه را به چهار پهنه تقسیم کرده است که لبه های آنها خوانائی و شفافیت قابل ملاحظه ای دارند . این پهنه ها در شمال شرقی ( پهنه شماره ۱ ) ، در جنوب شرقی ( پهنه شماره ۲ ) ، شمال غربی ( پهنه شماره three ) و جنوب غربی ( پهنه شماره four ) قرار گرفته است و مساحت پهنه شمال شرقی ۷/۴۲۷ هکتار ، جنوب شرقی ۲/۱۱۴۷ هکتار ، شمال غربی ۵/۱۳۷۱ هکتار و جنوب غربی ۲/۲۲۳۵ هکتار است .

اقتصاد و فرهنگ در منطقه بیست و یک

 توصیه برنامه جامع تهران – فرمانفرما در عرصه استقرار بخشی از فعالیت های صنعتی شهر تهران در محدوده منطقه ۲۱ ، قرار داشتن این محدوده در خارج از محدوده خدماتی شهر و نیز قرارگیری در محدوده آزاد نشده شهر و به حساب آمدن تحت نام بخشی از حریم استحفاظی شهر، تصرف بسیاری از اراضی منطقه به وسیله نهادهای نظامی در سال های بعد از انقلاب، عبور محورهای تجهیزشده عملکردی  کلان مقیاس تهران – کرج از درون و لبه های منطقه ، توصیه منطقه تحت نام جزئی از پهنه پیشرفت شهر تهران در غرب این شهر ، واگذاری بخشی از زمین های منطقه تحت نام کمپانی های تعاونی مسکن به کارکنان رده میانی و پائین سازمان های اجرائی( مانند شهرداری، دانشگاه تهران، صدا و سیما، دژبان، دادگستری و … ) مجموعاً عواملی هستند که حاوی تاثیراساسی بر خصوصیت های اقتصادی محدوده و شکل دهی آن بوده و از این نظر ، نظام فعالیت و اشتغال جمعیت  نیز نظام تولید کارگاهی آن را متاثر ساخته است .

قبل از تهیه برنامه جامع اول تهران ، این منطقه و مخصوصا جنوب بزرگراه کرج بستر عبور محور اصلی تهران – قزوین ( ممکن است ری و قزوین ) به شمار می آمد و تقاضاهای فراوانی برای پیشرفت آن نبود . با این وجود در این دوران محدوده موردنظر شکل و هیئتی از لحاظ استقرار صنایع دردانه تهران به خود گرفته بود با این وجود بافت بسیار ناپیوسته ای را تشکیل می داد . ضروری به اشاره است که در انتهای دوره پهلوی دوم و به زمان اوج گیری بحران ها ، محدوده ۵ ساله تهران آزاد شد . این موضوع و حدود و مساحت پهنه آزادسازی شده می تواند میزان تقاضاهای معطل مانده حقیقی و مجازی را نمایش دهد .

هسته های کوچک جمعیت مانند وردآورد و قلعه ها و کاروانسراهایی چند شامل قلعه سلیمان خان، قلعه چیتگر، قلعه ارامنه( دو قلعه) قلعه حسن خان، کاروانسراسنگی و … در سر راه تهران ( کرج ) – قزوین در دوره های قبلی می تواند تجسمی کامل از محیط حومه ای خلوت را ادا نمایند .

برنامه جامع اول تهران دو سند تصویری را بدست می دهد که اجمالاً گوینده سمت گیری ویژه ای است که امروز بیشتر به آن نسبت “برنامه پیشرفت در محور شرقی – غربی” را می دهند که با این وجود معلوم نیست اگر این برنامه تهیه نمی شد، تهران در کدام جهت پیشرفت می یافت .

یکی از این اسناد ، شمائی کلی از جوامع آتی تهران و محدوده های نیمه مستقل را نشان می دهد . در قسمت غرب مسیل کن دوجامعه جدا از هم به ترتیب نزدیکی به تهران جامعه لتمر و جامعه وردآورد می باشد .

به عللی چند بعد از برنامه ذکر شده ، گزارش و برنامه جامع کن تحت عنوان پیشرفت و برنامه شهر تازه کن به وسیله مشاور فرمانفرما تهیه می شود که از بی توجهی مدیران به مولفه های اصلی برنامه جامع اول سخن دارد و سیمای دوبعدی جامعه ای نسبتاً مستقل در برنامه منعکس است و به تصویب هم نمی رسد .

برنامه دیگری که معمولاً درمقایسه با آن اشاره ای نیست.طرح اجرائی تهران است که به وسیله سازمان برنامه و حدوداً فورا بعد از تهیه و تصویب برنامه جامع اول و با فوریت و جسارت ” مورد ادعای طراح ” به موسسه دوکسیادیس سفارش داده می شود . عمده توجه این برنامه معطوف به غرب مسیل کن و مخصوصا اراضی زراعی جنوب نهر فیروز بهرام است . این برنامه بر طبق اراده حاکم برتهیه آن ، بطور کلیً ” شماگونه ” و ” گزاف ” است یعنی مقدار مداخله آن در اراضی غرب و جنوب غربی تهران بسیار زیاد است .

جمعیت منطقه ۲۱ تهران

بر اساس محاسبه سرشماری نفوس سال ۹۵ جمعیت منطقه ۲۱ ، ۱۸۶۸۲۱ نفر می باشد. کلیه امار پایین مرتبط به سال ۹۰است.

منطقه ۲۱ با داشتن ۱۶۲۰۸۵ نفر جمعیت ۲درصد جمعیت تهران را در بر دارد و در بین جاهای ۲۲ گانه مقام ۲۰ ام را داراست.

محلات منطقه ۲۱ تهران

  • وردآورد
  • چیتگر شمالی
  • چیتگر جنوبی
  • شهرک غزالی
  • ویلاشهر
  • شهرک شهرداری
  • شهرک دانشگاه
  • شهرک استقلال
  • تهرانسر غربی
  • باشگاه نفت
  • شهرک دریا
  • شهرک آزادی و فرهنگیان
  • شهرک پاسداران