منطقه ۲۲ تهران در قسمت شمال غرب تهران بنا شده است و یکی از جاهای تازه شهر تهران است. آسمونی در این مقاله به عرضه منطقه ۲۲ تهران می پردازد. از شما همراهان همیشگی آسمونی تقاضا میکنیم تا انتهای این مقاله همراهمان باشید و ما را از نظرها ارزشمندتان آگاه سازید.

منطقه ۲۲ شهرداری تهران واقع در شمال غربی شهر تهران با وسعتی حدود ۶۰۰۰ هکتار محدوده شهری و ۳۰ هزار هکتار حریم، به دلیل خصوصیت های ویژه طبیعی و موقعیت خود در پهنه پایتخت ، تحت نام منطقه ای مستعد قطب گردشگری مشهور و منظر آتی آن با این شرایط استوار شده است .

به لحاظ تاریخچه ،تاریخچه پیشرفت این محدوده به سال ۱۳۴۹ شمسی و اشارات برنامه جامع شهرتهران به این منطقه باز می گردد در اصل منطقه ۲۲ به لحاظ دارا بودن قابلیت ها بالقوه و بالفعل زیست محیطی و تنوع ساختار زمین از یک سو و بکر بودن قسمت اعظم آن وانگهی ، و در شرایطی که دیگر نقاط شهر تهران از تراکم و معماری غیر استاندارد رنج می برند از دیر باز مورد استقبال شهر سازان و کار شناسان امور شهری قرار داشته است

افزایش هر روزه جمعیت و تغییرات گسترده و دامنه دار اقتصادی و … بازتابی گسترده در تغییرات کالبدی شهر تهران ایجاد نموده است، که یکی از پیامدهای آن نحوه شکل گیری منطقه۲۲ شهرداری تهران است که بدون تردید عظیم ترین و وسیعترین پیشرفت شهری وصل به تهران می باشد. این منطقه با مساحت ۱۰۰۰۰ هکتار، با نیت رفع کمبودهای خدماتی زمینه غرب تهران و نیز تغییر بخشی از جمعیت ساکن در بافت های فرسوده تهران مرکزی و نیز اسکان بخشی از جمعیت شهر تهران ایجاد شد.

 منطقه ۲۲ شهرداری واقع در شمال غرب تهران در ۳۰ سال قبلی تحت پوشش فعالیتهای عمرانی مخصوصی از جهت برنامه ریزی و اجرا بوده است و از دهه ۱۳۴۰ عمران این منطقه مورد استقبال دست اندرکاران و تولیدکنندگان شهر تهران قرار داشته است مالکین ابتدایی این اراضی خانواده فرمانفرمایان وفیروزگر بوده اند.

 بعد از تصویب برنامه جامع شهر تهران این منطقه بنام یک شهر تازه تعریف و زمینه آن در دهه ۱۳۵۰ بنام شهر تازه کن به وسیله مهندسین مشاور فرمانفرمایان و همکاران دیزاین شده است.

 در طول سالهای ۴۹ تا ۵۸ حدود ۲۰ درصد از اراضی این منطقه تفکیک شد و مالکین جزئی پیدا کرد و بقیه اراضی به قطعات بزرگ (۱۰۰۰ مترمربع به بالا) تقسیم شد . بعد از پیروزی انقلاب اسلامی اراضی فرمانفرمایان و فیروزگر ملی مطرح شد و چندین عدد از آنها به سازمان زمین شهری واگذار گردید و حدود ۵۰۰ هکتار از این زمینها به وسیله ایت ا… ملاعلی کنی که از لحظه قاجار صاحب این زمین ها بودند بصورت موقوفه سود .

 در طول جنگ تحمیلی ایران و عراق بعلت در درسترس بودن اراضی این منطقه ، ۲۵% ار اراضی به وسیله نیروهای مسلح جهت تولید و ساز پادگانهای نظامی مورد بهره برداری قرار گرفت و در قسمتی از این اراضی نیز تعاونیهای مسکن شروع به شهرک سازی کردند بعد از مواجه شدن مسئولین با مشکلات شهر تهران و دستیابی به این نتیجه که می توان این منطقه از شهر را به منطقه ای مطابق با الگوهای شهر نشینی مبدل نمود و با استناد به امکان گسترش شهر تهران در منطقه ۲۲ که در برنامه جامع تهران نیز پیش بینی شده بود شهرداری تهران بر آن شد تا اراضی شمال غرب تهران را به محدوده خدماتی شهر تهران الحاق نماید و با این شرایط تهیه برنامه تفصیلی منطقه ۲۲ بر طبق پیش نهاد شورای محشر شهرسازی و معماری ایران در سال ۱۳۷۰ با نیت احیای مفاهیم از دست رفته شهرسازی چون هویت، خوانا بودن محیط جهت یابی و مکان یابی فضاهای خوب شهری در مسیر پیش روی مهندسین مشاور باوند قرار گرفت.

در سال ۱۳۷۳ بررسی ها تهیه شده به وسیله مشاور باوند با عنوان برنامه تفصیلی منطقه ۲۲ تصویب شد. بعد از تصویب برنامه تفصیلی، عرصه اجرای آن با مسائل متفاوتی همراه گردید که بر طبق ضرورتهای موجود از نوً به وسیله مهندسین مشاور باوند و آرمان شهر بازنگری و برنامه تفصیلی تازه در سال ۱۳۷۸، به تصویب کمیسیون ماده ۵ رسید و نتیجا بعد از سالها تلاش و بررسی ها، برنامه تفصیلی منطقه ۲۲ تهران در تاریخ ۸/۶/۷۹ به وسیله کمیسیون ماده ۵ ابلاغ و شهرداری منطقه ۲۲ فعالیت رسمی خود را شروع نمود.

 از ۶۲۰۰ هکتار اراضی منطقه، ۱۲۶۵ هکتار پارک و محیط سبز، ۶۲ هکتار محیط آموزشی، ۱۶۸ هکتار آموزش محشر، ۲۳۸ هکتار خدماتی، ۳۲۷ هکتار محیط ورزشی، ۳۵۵ هکتار دریاچه و ۱۱۶۲ هکتار مسکونی می باشد. تراکم مسکونی به سه ناحیه تراکم کم (۱۰۰ واحد در هکتار)، تراکم متوسط (۱۳۵ واحد در هکتار) و تراکم زیاد(۲۰۰ واحد در هکتار) تقسیم شده است.

 منطقه ۲۲ در سطح تهران و فرا شهری توانایی دسترسی بی همتایی دارد. دسترسی های مهم منطقه، آزاد راه تهران-کرج و بزرگراه تهران-شمال می باشد که آزاد راه در حال احداث تهران-شمال تحت نام شریان اصلی شمال به جنوب کشور، مسیر اصلی رفت و آمد است.

 منطقه۲۲ تازه ترین امید شهر تهران برای ایجاد الگوی خوب و بهینه زندگی شهری است. این منطقه که با توجه به ضوابط برنامه جامع جزو گسترش پیوسته شهر است در حال حاضر به جز شهرکهای پراکنده و تأسیسات و ساختمانهای ورزشگاه آزادی و جنگل چیتگر خالی از تولید و ساز شهری است.

هم اینک جمعیت منطقه بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ نفوس و مسکن  ۱۳۸۹۷۰ نفر می باشد

 برنامه پیشرفت منطقه ۲۲ با ابلاغ برنامه جامع تهران (مصوب ۱۳۷۰) به شهرداری تهران رسمیت کامل یافته است و با توجه به سیاستگذاری شورای نظارت بر گسترش شهر تهران و کلیات برنامه جامع (حفظ و ساماندهی) منطقه ۲۲ باید تمامی کمبودهای خدماتی در مقیاس زمینه غرب تهران را در خود جای دهد .

منطقه ۲۲ تحت نام قطب علمی – بررسی

منطقه ۲۲ با دارا بودن مراکز علمی و پژوهشی تحت نام قطب علمی- بررسی غرب تهران مطرح است. سری دستگا ههای اجرایی مستقر در منطقه ۲۲ مشتمل بر نمایندگی مراکز مختلف اجرایی و علمی دولتی است که دانشگاه های علامه طباطبایی، پیغام نور و علوم انتظامی، پژوهشگاه فنی مهندسی زیست تکنولوژی، پژوهشگاه پلیمر، دانشکده ژنتیک، داروسازی آترا، پژوهشگاه صنعت نفت دانشگاه صنعتی شریف شامل ده ها دانشکده از نمونه دانشکده های گاز، نفت و پتروشیمی، باغ ملی گیاه شناسی و اداره آب و فاضلاب منطقه از آن جمله هستند. در دو سال واپسین سعی شده است با اجرا کارگروهای مختلف بین شهرداری و سازمان های دیگری که در عمران منطقه نقش دارند، یکپارچگی و هماهنگی بیشتری برای مدیریت منطقه حاصل شود.

منطقه ۲۲ ، قطب تفریحی- گردشگری تهران

منطقه ۲۲ ، داری خصوصیت هایی است که از بس یاری دیدگاه ها آن را بطور کلیً متمایز می سازد. این موضوعات علی الخصوص در چند سال اخیرهنگام برنامه ریزی، دیزاین، بررسی یا اجرای برنامه ها پیوسته مد نظرمدیریت شهری قرار داشته است. مسائل منطقه ۲۲ در چارچوب متعارف جاهای تهران نمی تواند مورد بررسی قرار گیرد. چرا که طبعا نتیجه معکوس می دهد. برای نمونه مدیریت جمعیت ساکن و شناور منطقه در سال های آتی، حریم منطقه از شمال و غرب، زمینه های پژوهشی، آموزشی و بررسی و ناحیه ویژه گردشگری که شامل پارک چیتگر و دریاچه تحت نام قلب آبی منطقه موضوعاتی مهم تلقی می گردند.

بر اساس بررسی های مش اور معمار و شهرساز منطقه ۲۲ در افق ۱۴۰۰ جمعیت ساکن منطقه ۵۰۰.۰۰۰ نفر پیش بینی شده است و جمعیت شناور منطق ه در روزهای تعطیل ۴۵۰.۰۰۰ نفر پیش بینی ش ده است. برنامه ریزی و مدیریت برای خدمات رسانی و پاس خگویی به این جمعیت در سال های آتی در مسیر پیش روی مدیریت شهری از سال ۱۳۹۰ قرار گرفت.

مکان منطقه ۲۲ در سازمان فضایی پیشنهادی برنامه جامع در این برنامه به منظور تمرکززدایی از مرکز شهر و تعدیل نظام شعاعی در ساختار حال حاضر شهر، با پالایش مرکز اصلی آن و گسترش چشم گیر سهم نظام شبکه ای در ساختار شهر با توزیع مرکزیت و استقرار نظام سلسله مراتبی مطلوب، شبکه ای از مراکز درسطوح و مقیاس مختلف برای تهران و تا افق برنامه، سامان یافته و تجهیز می شوند. بدین خاطر در این برنامه برای منطقه ۲۲ نقش “مرکز گردش گری و خدمات سری شهری تهران” مقرر کرده شده است.

منطقه ۲۲ قطب پیشرفت اقتصادی

پیشرفت منطقه ۲۲ ، مقارن با تعریف و اجرای طرح های بسیار مهم درمانی، آموزشی، اداری، تجاری، فرهنگی، ورزشی و دیگر کاربری هایی که همه ضروری الاجرا هستند و تأمین خدمات ویژه به شهروندان را به عهده دار می باشند، از جهت دیگر اشتغال و بکارگیری از توان و تخصص های مختلف را در پی دارند. مبدل منطقه ۲۲ به قطب گردشگری شهر تهران نیازمند فعالیت های متنوع و خدمات گسترده ای است که به تبع تأمین محیط خوب و مطلوب برای تفرج و تفریح شهروندان تهران رونق اقتصادی ویژهای در منطقه و شهر ایجاد می نماید.

رفت وآمد شهروندان و مراجعات متعدد جهت بهره برداری از خدمات عمومی موجود در س طح منطقه ۲۲ جمعیت شناور زیادی را به منطقه ۲۲ گسیل می دارد و مطمئناً وجود چنین پتانسیل و توانمندی در منطقه، می تواند این موقعیت جغرافیایی را به قطب بزرگ اقتصادی مبدل نماید.

علاقه سرمایه گذاران بخش خصوصی و بخش دولتی به سرمایه گذاری در منطقه ۲۲ مشهود و روزافزون است و این خصوصیت ویژه می تواند رونق روزافزون منطقه را دو چندان نماید و به این مهم دسترسی های راحت و متعدد و شبکه های بزرگراهی مختلف و موقعیت جغرافیایی منطقه بعنوان یکی از مبادی ورودی و خروجی شهر تهران نیز اضافه می گردد که مجموعاً کلیه قابلیت ها و خصوصیت های این منطقه دست در اختیار هم نهاده اند تا منطقه ۲۲ قطب پیشرفت اقتصادی شهر تهران گردد.

مشخصات جغرافیایی و اقلیمی منطقه ۲۲ شهرداری تهران

منطقه ۲۲ شهرداری تهران بین طولهای شرقی ”۱۰ ’۵ ۵۱ تا ”۴۰ ’۲۰ ۵۱ و عرضهای شمالی ”۱۶ ’۳۲ ۳۵ تا ”۱۹ ’۵۷ ۳۵ در قسمت شمال غربی شهر تهران و در پایین دست حوضه آبریز رودخانه کن و وردیج بنا شده است. این منطقه در شمال با کوهستان البرز مرکزی, در شرق با حریم رودخانه کن, در جنوب با آزاد راه تهران- کرج و در غرب با محدوده جنگل های دست کاشت وردآورد محدود می گردد و با جاهای ۵ و ۲۱ شهرداری تهران همجوار است از این حیث فاصله شمالی منطقه ۲۲ شهرداری تهران تا منتهی الیه دامنه های جنوبی البرز تا ارتفاع ۱۸۰۰ متری پیشرفت یافته است. کوهستان البرز که طی ۳۰ سال واپسین شهر را بسوی خود جذب نموده است مانند دیواره ای هلالی شکل محیط جغرافیایی تهران را محصور می کند و از ارتفاع ۱۸۰۰ متری به دلیل شیب زیاد و تنگناهای کوهستانی مانع بسیار سختی در طرف دیگر گسترش فیزیکی شهر بوجود می آورد .

در محدوده منطقه ۲۲ بلندترین منطقه ارتفاعی از سطح دریا در خط مستقیم زمینه آبریز شمالی در ارتفاعات البرز و در شرق روستای کیگا با رقوم ۳۸۴۰ و پست ترین آن در خروجی پیکان شهر به ارتفاع ۱۲۲۰متر می باشد . وسعت این منطقه با احتساب ارتفاعات حدود ۵۴۰۰۰ هکتار می باشد که طول و عرض حداکثر آن بطور تقریبی مساوی ۲۶ و ۱۷ کیلومتر است. فاصله غرب محدوده برنامه تا ابتدای کرج تقریبا ۱۱ کیلومتر میباشد. مسیر رودخانه کن که از شمال به جنوب جریان دارد بعد از نقطه خروجی در تمامی حد شرقی محدوده برنامه کشیده شده و پذیرنده آبهای سطحی زمینه های شرقی خود که از روش کانالهای انحرافی به آن وصل می شوند نیز می باشد. رودخانه وردآورد نیز در امتداد شمالی جنوبی و به موازات رودخانه کن جریان دارد و در قسمت شمالی در غرب منطقه میانی امتداد یافته که در پائین دست، حد غربی محدوده برنامه را تشکیل می دهد . فاصله متوسط این دو رودخانه از یکدیگر تقریبا ۱۰ کیلومتر است.

مقایسه سطح منطقه ۲۲ با سطح جاهای ۲۲ گانه تهران ( ۷۰۷۵۰ هکتار ) حاکی از تعلق ۴/۸ درصد از مساحت محدوده خدماتی شهر تهران به منطقه ۲۲ و گوینده وسعت چشمگیر و مکان مهم این منطقه در ساختار کالبدی تهران اینده ، بویژه در زمینه غربی آن است.اگر بخواهیم جمع بندی کنیم باد غالب منطقه در طول سال چه در شب و چه در روز باد غربی می باشد با استناد به قرار گیری منطقه در عرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۴۱ دقیقه زاویه تابش آفتاب در پائین ترین موقعیت سالانه ۳۲ درجه و در بالاترین موقعیت سالانه ۷۸ درجه می باشد . میزان کلی بارندگی سالانه در این منطقه ۲۸۱ میلیمتر در سال بوده که بیشترین آن یعنی ۴۳ درصد در فصل زمستان و ۳۶ درصد آن در فصل بهار می باشد .جهت قبله در این منطقه ۳۳ درجه جنوب غربی می باشد.این محدوده در ناحیه دشت سر تهران و در قسمت دشت چیتگر قرار دارد و از جهت زمین شناسی از رسوبات غیر متراکمی بوجود آمده که از دامنه جنوبی کوههای البرز حمل و ته نشین شده اند و در ضخامت رسوبات آبرفتی این ناحیه یک سفره آب زیرزمینی گسترده می باشد شیب عمومی منطقه از شمال به جنوب بوده و اراضی مورد بررسی در حریم پهنه دوم زلزله قرار دارد.

جمعیت این منطقه براساس سرشماری سال ۱۳۹۰ ایران، ۱۲۸٬۹۵۸ نفر (۳۸٬۱۰۶ خانوار) شامل ۶۵٬۴۷۶ مرد و ۶۳٬۴۸۲ زن می‌باشد.

محلات منطقه ۲۲ تهران

  • دهکده المپیک

  • شهرک راه آهن

  • شهرک چشمه

  • شهرک صدرا(جهادگران)

  • شهرک لاله

  • زیبادشت بالا

  • زیبادشت پایین

  • شهرک امید

  • شهرک نمونه سپاه

  • شهرک شهاب

  • شهرک امیرکبیر

  • شهرک هوانیروز

  • شهرک شهید باقری

  • محله کوهک
  • شهرک کوثر

  • شهرک یاس

  • شهرک ساحل

  • شهرک آزادشهر

  • شهرک پیکان شهر

  • شهرک آتی شهر ( وردآورد)

  • شهرک دانشگاه صنعتی شریف (وردآورد)

  • شهرک کوهستان

  • شهرک نسیم

  • شهرک نگین غرب (وردآورد)

  • شهرک امام رضا چیتگر (درحال تولید)

  • شهرک اسمان سپاه

  • شهرک شهید خرازی (وردآورد)

مکان‌های مهم منطقه ۲۲ تهران

  • سری ورزشی آزادی (استادیوم ورزشی آزادی، دریاچه آزادی، هتل المپیک، آکادمی فوتبال)

  • پارک جنگلی چیتگر

  • پارک جنگلی خرگوش دره

  • پارک جنگلی لتمال کن

  • پارک جنگلی وردآورد

  • دریاچه چیتگر

  • آبشار تهران

  • بوستان جوانمردان ایران

  • شهربازی هزار و یک شهر (تهران لند) (در حال تولید)

  • دانشکده علوم انتظامی

  • باغ ملی گیاه‌شناسی

  • پژوهشگاه صنعت نفت

  • پژوهشگاه ژنتیک

  • پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی

  • مرکز بین‌المللی علوم و اعصاب پروفسور سمیعی (در حال تولید)

ایستگاه‌های مترو منطقه ۲۲ تهران

  • ایستگاه متروی ورزشگاه آزادی

  • ایستگاه متروی ایران خودرو

  • ایستگاه متروی چیتگر

  • ایستگاه متروی وردآورد

منظر پیشرفت

یکی از پیشنهادات نظری عرضه شده پیرامون شهرسازی اینده منشوری است تحت عنوان منشور ۲۰۰۰ (اعلامیه دیزاین شهری برای قرن آتی) به وسیله عده ای از متفکران تصویب شد. این منشور ضمن بررسی و نقد آنچه که در طول قرن بیستم در شهر و شهرسازی به وقوع پیوسته به پیش بینی آتی پرداخته است .

این منشور هفت اصل را جهت افزایش وضع و دگرگونی (تجدید شهرها) در شهرهای حال حاضر توصیه می نماید :

اصل اول : مکانهای شهری باید نقش مثبت و تولید کننده ای را در زندگی ساکنان شهرها داشته باشند .

اصل دوم : شهرنشینی باید با نظامهای طبیعی موزون و هماهنگ باشد .

اصل سوم : هر شهر باید شخصیت و هویت ویژه و بارز خود را داشته باشد .

اصل چهارم : فرم شهری تازه باید جوابگوی نیازها و رفتارهای متحول جامعه باشد .

اصل پنجم : وسایل نقلیه باید متنوع و فراگیر باشد .

اصل ششم : روش ساختن و بازسازی میتواند اشکال متفاوتی داشته باشد و گروههای ذینفع فراوانی را در بر گیرد .

اصل هفتم : پیدا کردن استفاده های تازه برای ساختمانها و احیاء جاهای شهری موجود به میزان مشابه ایجاد جاهای تازه حاوی ارزش است .

آنچه که امروزه در تغییرات کالبدی شهر تهران مشاهده می گردد بیانگر فاصله داشتن از این اصول است. افزایش روزافزون جمعیتی ، گستردگی جغرافیایی، تنوع قومی، افزایش ناموزون و ناهماهنگ و … بازتابی گسترده در تغییرات کالبدی شهر تهران ایجاد نموده است .

امیدواریم اکنون که عظیم ترین و وسیعترین پیشرفت شهری و زیست محیطی وصل به تهران تحت عنوان «شهرداری منطقه ۲۲» با نیت رفع کمبود فضاهای خدماتی زمینه غرب تهران و تغییر بخشی از جمعیت ساکن دربافتهای فرسوده تهران مرکزی و نیز اسکان بخشی از جمعیت سرریز شهر تهران در حال انجام است، با تبعیت از اصول گفته شده و با تکیه بر الطاف الهی و همت بلند کارشناسان داخلی و خدمات رسانی مسئولین امر و تلاش وافر کارکنان این منطقه ، سرانجامی نیکو و خوش یابد.