منطقه ۵ شهرداری تهران یکی از جاهای شهری تهران است که در شمال غرب کلان‌شهر تهران بنا شده‌است. اگر قصد دارید با منطقه ۵ تهران بیشتر آشنا شوید این مقاله آسمونی را تا انتها بخوانید چرا که به عرضه کامل منطقه ۵ تهران می پردازیم.

عرضه منطقه ۵ تهران

منطقه ۵ شهرداری تهران در شمال غربی تهران واقع گردیده است . قبل از شکل گیری منطقه ۲۲ شهر تهران ،منطقه ۵ تحت نام غربی ترین حد شهر تهران به حساب می آمده است. محدوده ای که روزگاری روستاهای سرسبز حاشیه تهران را تشکیل می داده که به دلیل قرار گرفتن در کوهپایه حاوی آب و هوای مطلوب ،دسترسی خوب ،بافت شهرسازی متمایز و بسیاری از عوامل دیگر باعث شد که طی دو دهه قبلی این منطقه بیشترین افزایش جمعیت و کالبد را داشته باشد. این منطقه با مساحت تقریبی ۵۴/۷ هکتار ،جمعیتی ۸۰۰هزار نفر را در خود قرار داده است . حدود و ثغور این منطقه در تقسیمات شهر تهران به گونه پایین است:

  • از شمال به ارتفاعات شمال تهران
  • از شرق به بزرگراه آیت الله اشرفی اصفهانی -محمد علی جناح
  • از جنوب به جاده ویژه کرج
  • از غرب به مسیل کن                                                    

منطقه ۵ از شرق همسایه منطقه ۲ ،از جنوب مجاور منطقه ۹و از غرب در مجاورت جاهای ۲۱و۲۲ می باشد، با شرایطی که گفته شد شمال منطقه را نیز ارتفاعات شمالی شهر تهران را شکل داده است.

با توجه به تقسیمات داخلی ملاک رفتار شهرداری در وضع موجود منطقه ۵ از ۷ ناحیه و ۲۹ محله تشکیل شده است. در بین فضاهای هفت گانه منطقه ، ناحیه three با بیشترین مساحت مشتمل بر eight محله و ناحیه ۵ با کمترین مساحت از three محله تشکیل شده است .

تاریخچه اجمالی و مراحل گسترش و پیشرفت کالبدی منطقه ۵ شهرداری تهران:

بستر های ابتدایی سکونت در منطقه ۵ را می توان در ۵ محله آن دانست که مهمترین آن روستای کن میباشد.غیر از روستای کن ۵ محدوده دیگر که از جهت قدمت به مانند کن به قبلی دور باز می گردند،عبارتند از باغ فیض،ده حصارک،مرادآباد،حسن آبادو وسک ،دو محدوده حسن آباد و وسک در درون بافت شهری منطقه حل شده و اثر قابل ملاحظه ای از آنان به جای نمانده است ،با این وجود سه محدوده دیگر آن کماکان آثاری از قبلی را در خود دارند. منطقه ۵ شهرداری تهران حاوی ۷ ناحیه است . به لحاظ قدمت سکونت در فضاهای شمالی منطقه مخصوصا فضاهای ۲و۳ قدمتی دیرینه دارند. سابقه سکونت در روستای کن در ناحیه دو به بیش از هزار سال و حتی با توجه به پاره ای پژوهش ها به قبل از اسلام باز می گردد .

روستای کن در قبلی کاربری کاروانسرایی نیز داشته است . قرار گیری در مسیر زایران امام زاده داوود و استفاده از آب و هوای خوب از تداوم سکونت در این محدوده است. محلات باغ فیض و پونک نیز در ناحیه three از اولین سکونت گاه های شمال و شمال غرب تهران هستند که به توجه به قدمت زیا د آن  ها تاریخ مستند و دقیقی از زمدت لحظه پیدایش آن ها در اختیار نیست. هسته ابتدایی این دو محله در ناحیه three روستاهای پونک و باغ فیض است . عبور  رودخانه  از محدوده این دو روستا وجود امام زاده های عین علی و زین علی در محله پونک و امام زاده های علی بن جعفر (ع) و سید محمدرضا(ع) در باغ فیض هسته های ابتدایی سکونت در این دو محله را شکل داده است.

با اینحال اگر منطقه را به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم کنیم فضاهای موجود در شمال منطقه (۱و۲و۳و۷) از قدمت بیشتری درمقایسه با فضاهای جنوبی برخوردارند . به غیر از هسته اول های ابتدایی سکونت در کن ، با غ فیض و پونک که مرتبط به روستاهای پراکنده در شمال محدوده است موج موخرتر سکونت در شمال منطقه از دهه ۴۰ شمسی و از جنوب این فضاهای به سوی شمال آن ها شروع شده است . شروع سکونت در فضاهای ۵و ۶ نیز از دهه ۴۰ شمسی و در ناحیه four از اواسط دهه ۵۰ شمسی شروع شد. نخستین نشانه های تولید و ساز گسترده منطقه در فاصله سال های ۱۳۴۳ تا ۱۳۵۸ از روی نقشه های در معرض قابل دیدن است.

منطقه در این دوره بیننده پیشرفت بطنی و آرام بوده است و در آن محدوده تصفیه خانه شماره ۲ آب تهران در مسسیر روستای کن شکل می گیرد که با احداث بلوک های مسکونی چهار طبقه در شمال این تصفیه خانه و ساختمان های یک و دو طبقه در شرق آن در سال های ابتدایی دهه چهل شکل گرفته است. بدین ترتیب در فاصله این سالها بافت مسکونی بهمراه شبکه مواصلاتی حول دو محور شروع به پیشرفت می نمایند:جاده شهر دلچسب(آیت الله کاشانی)و جاده ویژه تهران کرج که در حول این دو محور شهرک های متفاوتی شروع بع احداث می نمایند. احداث محدوده آریا شهر در مجاورت منطقه ،پیشرفت بافت مسکونی شهر دلچسب  را در جستجوی دارد . کوی فردوس ،کوی مهران،کوی سازمان برنامه و کوی کیهان در این سالها شکل گرفته اند و یا شروع به تولید و ساز می کنند. در مجاورت جاده ویژه کرج (حد فاصل این جاده تا بزرگراه تهران – کرج)شهرک های آپادانا و کوی بیمه شکل می گیرند .

ضروری به ذکر است که در شکل گیری شبکه خیابان ها و بافت  شهری  در منطقه طی سالیان گفته شده منطبق بر الگوی مهندسی و شطرنجی بوده که در قسمت هایی به باعث وجود شبکه های قدیمی و ارگتنیک این شکل منظم دچار تغییرای نیز شده است. دومین تفاوت بنیادین را می توان مرتبط به سال های ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۶ دانست . در این دوره بافت مسکونی در محدوده منطقه به روش چشمگیری گسترش یافته و حدودا” تمامی نیمه جنوبی محدوده مورد تولید و ساز قرار میگیرد.وانگهی با اکتیو شدن تعاونی مسکن ادارات و نهادهای مختلف و گستردگی ارضی منطقه ،این تولید و ساز ها در تمامی منطقه گسترش می یابد .

در این سالها اراضی پونک ،شهران،جنت آبادفشهرک نیروی هواییفشهرک کوهسار فشهرک المهدی ،شهرک میلاد ،کوی سازمان برنامه ،شهرک پرواز،شهرک کارمندان سازمان آب ،شهرک مبعثو …شروع به شکل گیری نموده و عده ای از آن ها تمام و کمال ساخته می شوند. به تبع این تولید و ساز ها شبکه های شهری با استناد به اینکه جمعیت ساکن در محدوده شکل خود را پیدا نموده و به سرعت احداث می گردند. در کل قادریم بگوییم حاشیه غربی تهران در جریان گسترش شهر و گسترش مهاجرت به آن در اواسط دهه ۶۰ جزئی از تهران شد و قبل از آن از حواشی شهر تهران شمرده می شد. اشباع شدن ظرفیت  پهنه های مرکزی شهر و گسترش هزینه زمین و مسکن در این  پهنه ها به شکلی بود که مهاجرین شهرستانی توانایی تهیه مسکن در پهنه های مرکزی تهران را نداشتند و در مناطقی که در آن وقت هنوز جزئ حاشیه های شهر تهران شمرده می شدند سکونت می گزیدند .

قرار  داشتن بسیاری از کارخانه ها و کارگاه های بزرگ و کوچک در حاشیه مسیر تهران – کرج در غرب تهران نیز بر مطلوبیت پهنه غربی تهران برای کسانی که برای کار در این کارخانه هابه تهران می آمدند ،می اضافه کرد . غیر از این گروه ،بسیاری از مردم متعل به دهک های متوسط و پایین جامعه شهری نیز توانایی خرید مسکن در پهنه های مرکزی را نداشتند ،با خرید زمین ارزان تر در غرب تهران اقدام به تولید و ساز در این پهنه کردند. به جز این دو گروه ،تعاونی های عده ای از سازمان ها وادارات نیز اقدام به خرید زمین های کم بهای حاشیه تهران کردند و این زمین ها اقدام به تولید و ساز کرده و یا آن را در دست اعضاء خود قرار دادند. سومین دوره تفاوت فضایی را می توان در فاصله سالهای ۱۳۶۶ تا ۱۳۷۳ دانست.

در این مقطع زمانی پیشرفت کالبدی منطقه که بعد از پیروزی انقلاب شروع شده بود با شدت بیشتری ادامه یافت . به شکلی که محدوده شمالی بزرگراه ایرانپارس (شهید آبشناسان)که کمتر مورد تولید و ساز قرار گرفته بود مورد توه قرار می گیرد . در فاصله سالهای ۱۳۷۳ تا به امروز با استناد به افزایش چشمگیر بورس بازی و اقتصاد زمین ،تخریب و نوسازی بناهایی که در سالهای پیش ساخته شده بودند و نیز استفاده بیشتر از اراضی بایر و خالی در سطح منطقه ۵ به روش سری ها و مجتمع های مسکونی مشاهده می شود.

از نمونه محدوده های که در سطح منطقه شکل دریافت کردند می توان از شهرک هوانیروز در شمال غربی منطقه ،شهرک دانشگاه واقع در غرب شهرک ذکر شده و شمال بزرگراه ایرانپارس ،شهرک نفت واقع در غرب جاده فرخحزاد،شهرک قوهقضاییه واقع در منتهی الیه شمال شرقی منطقه اسم برد. در سال های واپسین در جستجوی گسترش شبکه بزرگراهی و گسترش تقاضا برای خرید مسکن که منجر به گسترش هزینه زمین و مسکن شد،سکونت در محدوده های زراعی و باغی در عده ای از قسمت های منطقه شکل گرفت و نیز در عده ای قسمت های دیگر بسیای از ساختمان ها یی که مدت لحظه فراوانی نیز از تولید آنها سپری نمی شد،تخریب و در عوض آن ها ساختمان احداث گشت. در این مواقع هنوز هم زمین هایی که در قبلی کاربری کشاورزی داشته و امروز به روش زمین های بایر یا خرابه هایی به اشتراک ساختمان ها در آمدنددر پهنه مورد بررسی دیده می شوند بالاخره قادریم بگوییم منطقه ۵ ، باوجود قرار گیری در بستر محیطی خوب به دلیل چند پارگی بافت منطقه بوسیله شبکه ارتباطی ، هویت و حس تعلق ساکنان تحت الشعاع این موضوع قرار گرفته و تا حدی دلیل جدایی میان ساکنان شده است.

جغرافیای منطقه ۵ تهران

محدوده جغرافیایی از شمال: رود دره ی فرحزاد و منطبق بر این خط دره ی حصارک و از این نقطه منطبق بر تراز ، ۱۶۰۰ تا تقاطع پل موجود بر روی رودخانه ی کن از جنوب: آزاد راه تهران – کرج از شرق: بزرگراه محمد علی جناح )شمال میدان آزادی( و در امتداد آن بزرگراه اشرفی اصفهانی )تقاطع آن با ۳۵ متری حصارک(از غرب: تقاطع رودخانه ی کن و جاده ی ویژه کرج ومنطبق بر لبه ی جنوبی این جاده تا میدان آزادی *مساحت منطقه ۵ تهران با وسعت ۵۲۸۷.۱ هکتار در شمال غرب تهران قرار دارد. *جاهای همجوار این منطقه از عظیم ترین جاهای ۲۲ گانه شهر تهران شمرده شده که از شرق با منطقه ۲، از جنوب مجاور منطقه ۹ و از غرب در مجاورت جاهای ۲۱ و ۲۲ قرار دارد .

محلات منطقه ۵ تهران

  • کن
  • شهر دلچسب
  • شهران
  • مهران
  • آریاشهر
  • جنت‌آباد
  • پونک
  • باغ فیض
  • سردار جنگل
  • شهرک آپادانا
  • شهرک اکباتان
  • اشرفی اصفهانی
  • سولقان
  • حصارک

سینماهای منطقه ۵ تهران

  • پردیس سینمایی زندگی
  • پردیس سینمایی کوروش
  • سینما سمرقند

ورزشگاه‌های منطقه ۵ تهران

  • ورزشگاه شهید دستگردی
  • ورزشگاه راه‌آهن
  • ورزشگاه شهید درفشی‌فر
  • کمپ ناصر حجازی

ایستگاه‌های مترو منطقه ۵ تهران

  • ایستگاه متروی ارم‌سبز
  • ایستگاه متروی بیمه
  • ایستگاه متروی شهرک اکباتان
  • ایستگاه متروی صادقیه
  • ایستگاه متروی میدان آزادی