منطقه ۹ شهرداری تهران یکی از جاهای شهری تهران است که در غرب شهر تهران قرار دارد. اگر قصد دارید با منطقه ۹ تهران بیشتر آشنا شوید این مقاله آسمونی را تا انتها بخوانید چرا که به عرضه کامل منطقه ۹ تهران می پردازیم.

تاریخچه منطقه ۹ تهران :

منطقه ۹ در جنوب غربی کلان شهر تهران بنا شده و اصلی ترین عنصر های کالبدی شهری آن ، فرودگاه مهرآباد و میدان آزادی میباشد . می توان ادعا نمود که مکان یابی و احداث فرودگاه مهرآباد در غربی ترین ناحیه تهران ( طی سال های ۱۳۲۰-۱۳۱۰ ه . ش) گسترش و پیشرفت شهر تهران به سوی غرب را محدود تولید چون در غیر اینصورت بافت نسبتا متراکم مسکونی – صنعتی موجود در جنوب و شرق فرودگاه بایستی به روش طبیعی به بافت جنوب جاده ویژه کرج در شمال فرودگاه مهرآباد گره میخورد.

قبل از احداث فرودگاه مهرآباد ، اراضی منطقه ۹ و بخشی از جاهای همجوار آن به باعث سود مندی از شیب طبیعی مطلوب شمال به جنوب و استفاده از منابع آب سطحی ( زمینه آبریز البرز ) عمدتا تحت نام اراضی مزروعی و پررونق کشاورزی اطراف تهران بوده است . نهر فیروزآباد که مسیر باقیمانده از آن در منطقه به همین اسم خوانده میشود بخشی از آ ن رودخانه کن را تحت نام حقابه اراضی مستعد ذکر شده به منطقه انتقال داده و وجود چندین رشته قنات که سرچشمه آنها در جاهای شمالی تهران بوده به رونق کشاورزی و باغداری منطقه می افزودند.

اگر بخواهیم جمع بندی کنیم تا اوائل قرن حاضر شمسی یعنی تا قبل از احداث جاده تهران – چالوس از روش کرج و تاسیس دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران و مکان یابی نخستین کارخانه ذوب آهن ایران در آن شهر – کرج روستای کم اهمیتی بود که اتصال مناسبی با تهران نداشت. از اینرو راه ارتباطی تهران به قزوین تحت نام یکی از راه های با ارزش منطقه و کشور تلقی می شد.

راه ذکر شده از محلی که به دروازه قزوین معروفیت داشت ( و هنوز نیز به همین اسم شناخته می شود ) تهران را از فضاهای جنوب غربی آن ، از مسیر کاروان سراسنگی به قزوین وصل میساخت . مسیر ارتباطی تهران – قزوین به دلیل آنکه دلیل سهولت انتقال مواد و تولیدات می گردید برای منطقه از ارزش مخصوصی دارا بود . در باغ های منطقه انواع میوه های تابستانی به دست می آمد و در مزارع آن شبدر ، یونجه و انواع صیفی جات کشت می شد.

وجود اراضی وسیع و فاقد عارضه ویژه و عمده ، در طول لحظه ذکر شده منطقه مهرآباد را تحت نام مکان استقرار عظیم ترین و نخستین فرودگاه بین المللی کشور برگزید . از اینرو نخستین هسته های تشکیل فرودگاه مهرآباد به سال های حدود ۱۳۱۰ باز میگردد.

مکانی که فرودگاه مهرآباد در آن شکل گرفت از تازه ترین لبه های غربی شهر تهران آن وقت بیش از ۵ کیلومتر فاصله داشت . همزمان با مکان یابی فرودگاه مهر آباد ، پادگان جی نیز در شرق آن احداث گردید. وجود این دو عنصر زندگی مدرن در فضاهای غربی تهران ، به خودی خود می موفق شد این منطقه از شهر را که در آستانه قرن بیستم میلادی دستخوش تغییرات اقتصادی – اجتماعی وسیعی میشد تحت تاثیر قرار دهد . لیکن تغییر کاربری اراضی اطراف عنصر های ذکر شده به همبن جا ختم نشد. نخستین کارخانه ها و صنایع تازه ای که در پی تلاش برای صنعتی کردن کشور در تهران احداث می شد عمدتا در حول جاده ای که بعدها به جاده قدیم کرج مشهور شد مکانیابی گردید و به تغییر بافت آن سرعت داد.

به موارد ذکر شده باید وجود جاده تهران – ساوه از روش رباط کریم و علیشاه عوض ( شهریار ) که تهران را از گوشه جنوب غربی به جاهای جنوبی و غربی کشور وصل می تولید اضافه کرد . اصولا سوابق و روند پیشرفت شهرهای مختلف کشور نشان می دهد که اغلب شهرها و جاهای شهری حول محور های عمده ارتباطی شکل گرفته اند .

در طول سال های بعد بسیاری از مراکز اداری و به ویژه نهادهای مرتبط با امور حمل و نقل هوایی و مراکز آموزش نظامی و غیر نظامی نیروی هوایی و هواپیمایی کشوری در اطراف فرودگاه مهرآباد مستقر شدند . ممکن است به حق بتوان ادعا نمود که منطقه ۹ حاصل تخصیص اراضی به کاربری های خدماتی و صنعتی بزرگ است.کارخانه های کوچک و بزرگی چون شیر پاستوریزه ، تولیدات دارویی ، یخچال سازی ، نان ماشینی ، شیشه سازی ، آرد سازی و مجتمع انبارها و مراکز خدمات صنعتی متعدد اعم از دولتی و بخش خصوصی در این منطقه مکان یابی و مستقر شده اند .

ضروری به یادآوری است که گذر خط راه آهن تهران – تبریز در همین مسیر و حدودا به موازات جاده تهران – قزوین دلیل تسریع در پیشرفت و تغییر کاربری اراضی بخش میانی جاده و خط راه آهن گردید.

تا حدود سال ۱۳۳۵ پیشرفت کند و ناپیوسته در غرب تهران از روش تغییر کاربری اراضی مزروعی و باغات به مراکز صنعتی خدماتی و تولیدی رخ میداد. با اینحال با شروع سال های دهه ۴۰ این تغییر چهره و کاربری پیشرفت ای فزاینده یافت به نحوی که تقریبا سال ۱۳۵۰ محور جاده قدیم کرج به اصلی ترین محور تولیدی– صنعتی کشور مبدل شد. این نقش هم اینک علی رغم رونق بیشتر بخش تجاری از یک سو و پراکندگی مراکز تولیدی – صنعتی در حول دیگر محورهای ارتباطی ( جاده دماوند ، جاده ویژه کرج ، جاده ساوه و … ) وانگهی کماکان به وسیله جاده قدیم کرج صورت میگیرد.

مشکلات منطقه ۹ تهران :

بافت این منطقه قدیمی و فرسوده بوده بگونه ای که حتی عده ای از بناهای این منطقه به ویژه در محله های پرجمعیت آن بیش از نیم قرن قدمت دارد . در اینجا لازم است این نکته اضافه شود با استناد به قرار گرفتن بخشی از این منطقه بر روی گسل ری این منطقه یکی از جاهای غیر مستحکم شهر تهران می باشد .به طوری که در صورت تحریک گسل ری این منطقه بعد از جاهای ۱۷-۱۰ و۱۱ و چند منطقه دیگر در جنوب تهران بیشترین میزان تخریب را در بر خواهد داشت . بطور کلی می توان بیشترین دغدغه های این منطقه را موارد پایین برشمرد :

وجود بافت فرسوده و ناکارآمد منطقه ۹ تهران :

کمبود سطح کاربری های شهری لازم ساکنین از قبیل : بوستان و فضاهای سبز و باز – شبکه معابر و دسترسی – فضاهای فرهنگی

پایین بودن سطح سرانه کاربری مسکونی ( بطور متوسط تقریبا ۱۱ متر مربع )

کمبود فضاهای خدماتی در پهنه های مسکونی

توزیع نامناسب عده ای از خدمات شهری ( بهداشتی و درمانی ) در سطح منطقه

کمبود محیط های آبی از قبیل آبنما – فواره و حوض

عدم تجهیز معابر و شبکه های اصلی به مبلمان و ملزومات شهری

خصوصیت های صنعتی منطقه ۹ تهران :

استقرار چندین کارخانه صنعتی و تولیدی از قبیل :

۱) شیرپاک – لبنیات می ماس – کفش ملی ساسان ( پارسی کولا ) – شیشه و گاز – پلاسکو کار – آتاکو – ریسندگی و بافندگی نخ کار ایران پویا ( جنرال استیل )- پارس قوطی و غیره.

۲) وجود مراکز نظامی و هواپیمایی کشوری مانند فرودگاه مهرآباد – پایگاه یکم شکاری – دانشکده هواپیمایی شهید ستاری – گروه پدافند تهران.

three) وجود چند شهرک از قبیل : شهرک های با این وجود امر – فرهنگیان – صابرین – توحید .

مهم های منطقه منطقه ۹ تهران :

یکی از اصلی ترین شاخصه های این منطقه وجود میدان و برج آزادی است که مظهر شهر تهران به شمار میرود و یادآور عظیم ترین گرد همایی های مملکتی به ویژه در روزهای اوج پیروزی انقلاب برای همه شهروندان تهرانی بوده و یکی از جذابیتهای بزرگ این منطقه است . از دیگر خصوصیت های بارز این منطقه می توان به بزرگراه ایت ا… سعیدی و ۶۵ متری فتح در غرب تهران اشاره نمود که تحت نام ۲ شریان حیاتی برای شهر تهران مطرح می باشد .